RAR-4 KAT 17.ZASADY KOMPOZYCJI MIASTA TYPU "HIPPODAMIEJSKIEGO"

MIASTO TYPU "HIPPODAMIEJSKIEGO":

• Ortogonalny plan miasta greckiego i italskiego (początkowo dość swobodny) stosowany był od VII w. p.n.e. w miastach kolonialnych. Jego dojrzałą formę z V w. p.n.e (mającą inspirować Platona) przypisuje się architektowi Hippodamusowi (według Arystotelesa twórcy Pireusu, Turii, Rodesu i Miletu)
• Geometryczną dyscyplinę układu dostosowywano do specyficznych warunków otaczającego krajobrazu
• Miastem prototypowym dla systemu był Milet
• 
  
  • monumentalne założenie urbanistyczne o wielkości, populacji i układzie urbanistycznym z góry zaplanowanych
  • zlokalizowane na półwyspie
  • ograniczone obwałowaniami i linią brzegową - wyraźnie okreslone granice
  • powstałe po utworzeniu ortogonalnej sieci ulic dając jednakowe, prostokątne bloki zabudowy zagospodarowywano stopniowo, część przeznaczając pod zabudowania publiczne, a część traktując jako zapas parcel budowlanych
  • o gmachach publicznych Tadeusz Tołwiński pisze,  że zostały rozłożone „w doskonałej wewnętrznej równowadze, determinowanej otaczającym krajobrazem”
• Charakterystyczna dla systemu była nieobecność osi kompozycyjnych, (szerokości ulic uzależniano od ich kierunku) i brak kompromisów na rzecz rozwiązań dekoracyjnych
• uwzględnienie perspektywicznego rozwoju i funkcjonalności miasta
• W odróżnieniu od symbolicznych założeń egipskich, przestrzeń miast greckich warunkowana była głównie przesłankami funkcjonalnymi – neutralna rama mieszcząca wewnątrz wszystkie użyteczności demokratycznego miasta
• Arystoteles opisał system hippodamejski 
• 
  
  • podział społeczności miasta na trzy stany (rzemieślników, rolników i żołnierzy), a jego przestrzeni na trzy strefy: świętą, publiczną (dla wsparcia armii) i prywatną (w posiadaniu rolników)
  • opowiadał się też za podparciem systemu hippodamejskiego ideami platońskimi (wprowadzającymi do urbanistyki element socjalny) i tradycyjnym greckim planowaniem (racjonalnym powiązaniem estetyki z obronnością)

źródło: Architektura miasta idealnego. Wprowadzenie; Ernestyna Szpakowska

RAR-4 KAT 15.RÓŻNICE POMIĘDZY TROMPAMI A PENDENTYWAMI - PRZYKŁADY ZASTOSOWANIA W POLSKIEJ ARCHITEKTURZE

TROMPA:

• narożny wysklepek o kształcie wycinka stożka
• składa się z jednego lub kilku łuków konstrukcyjnych, zmniejszających się uskokami ku dołowi
• trompy umożliwiają przejście od rzutu czworobocznego do ośmiobocznego, stanowiącego podstawę dla sklepienia kopuł
• przykład: trompa katedry w Poznaniu

PENDENTYWY:

• pendentyw = żagielek
• narożny sferyczny wycinek sklepienia
• stosowany w budowlach na planie 4-bocznym umożliwiający przejście do rzutu okrągłego
• przykład: pendentywy Kaplicy Zygmuntowskiej

RAR-4 KAT 13.ZALEŻNOŚĆ POMIĘDZY ŚREDNIOWIECZNĄ BASZTĄ I BASTEJĄ A NOWOŻYTNYM BASTIONEM - POLSKIE PRZYKŁADY

BASZTA

• wieża warowna fortyfikacji średniowiecznej
• zazwyczaj częściowo wysunięta przed lico murów obronnych i wzniesiona ponad ich poziom
• flankująca dostęp do murów i bram
• stanowiły obwarowane punkty obserwacyjne i stanowiska obrony
• budowane w formie cylindrycznej, czworobocznej, wielobocznej lub kształcie litery "U"
• ze strzelnicami na poszczególnych kondygnacjach
• przykład: baszta Panieńska w Szczecinie - pozostałość po gotyckich fortyfikacjach zbudowanych w XIV wieku

BASTEJA

• dzieło obronne w kształcie niskiej (zwykle o dwu kondygnacjach) baszty o narysie koła lub podkowy
• murowane albo wykonywane jako nasyp ziemny
• służyły jako stanowisko artylerii flankującej dostęp do kurtyn
• stosowane od końca XV - końca XVI w. - później ustępuje miejsca bastionowi
• przykład: basteje w Międzyrzeczu - pełniące funkcje fortyfikacyjne bramy zamkowej 

BASTION

• główny element umocnień obronnych bastionowego narysu w postaci wysuniętych narożników
• w kształcie 5-boku o otwartej podstawie
• stosowany od połowy XVI wieku
• bastion posiada: czoło (najbardziej wysunięte boku stykające się pod kątem prostym), barki (boki stykające się z czołem pod kątem 90-120 stopni), szyję (podstawa pięcioboku)
• przykład: bastion św. Rocha na Jasnej Górze

RAR-4 KAT 12.PRZYKŁAD REKOMPOZYCJI BUDOWLI ZABYTKOWEJ JAKO RODZAJU DZIAŁANIA KONSERWATORSKIEGO I JEGO OMÓWIENIE

REKOMPOZYCJA  - DEFINICJA:

• pochodzi od łacińskiego "recomposito" - oznacza ponowne złożenie i ustawienie
• rekompozycja = anastyloza
• metoda rekonstrukcji obiektów budowlanych w naturze - ponowne "zmontowanie" budowli lub odbudowa jej części przy użyciu zachowanych oryginalnych fragmentów
• po raz pierwszy operację taką przeprowadzono w obrębie Akropolu ateńskiego przy rekonstrukcji południowej kolumnady Partenonu - Nicolas Balanos w 1930
• dziś termin ten używany jest na określenie pewnych rodzajów rekonstrukcji starożytnych budowli

PRZYKŁAD REKOMPOZYCJI - PARTENON:

• architekt Nicolas Balanos w 1930 roku
• Partenon po bombardowaniu posiadał tylko wschodnią i zachodnią część - brak było środka
• Balanos odbudował znaczną część północnej kolumnady
• jego intencją było jednocześnie ochronić budynek jak i polepszyć jej atrakcyjność wizualną poprzez "zespojenie" jej ponownie w jedną całość
• użył oryginalnych materiałów i wstawił je w ich oryginalną pozycję, dodając także nowy materiał (niestety użył on żelaznych połączeń żeby złączyć kawałki marmuru, które w wyniku utleniania poszerza się i po 20 latach od jego działań budynek zaczął "eksplodować")
• do dzisiaj trwają prace nad odbudową kolumnady - niemal 70.000 kawałków jest starannie sprawdzanych i ponownie układanych niczym "puzzle" by odtworzyć kolumnadę Partenonu
• brakujące elementy "układanki" są "dorabiane" i dokładane do oryginalnych elementów - obrabiane zgodnie z technologiami, jakie najprawdopodobniej stosowano w czasach antycznych

źródło

źródło

RAR-3 KAT 05.ŚCIANY KOLEKTOROWO-MAGAZYNUJĄCE. ICH KONSTRUKCJA I SPOSÓB DZIAŁANIA NA PRZYKŁADZIE ŚCIANY TROMBE`GO-MICHAELA

ŚCIANY KOLEKTOROWO-MAGAZYNUJĄCE

• ściany kolektorowo-magazynujące są przykładem pasywnego systemu pozyskiwania energii słonecznej, które umożliwiają pośrednie przenoszenie energii cieplnej pochodzącej z promieniowania słonecznego do wnętrza budynku
• ściany kolektorowo-magazynujące umieszczone są zawsze od południowej strony
• zadaniem ściany jest:
• • absorpcja (pozyskiwanie)
  • gromadzenie
  • rozprowadzanie
  • magazynowanie energii 
• środki dzięki którym ściana może spełniać swoje zadanie:
• • zewnętrzna faktura (im bardziej chropowata tym lepiej)
  • barwa ściany (ciemna)
  • materiał = pojemność cieplna (im materiał ściany bardziej masywny i "gęsty" tym lepsze magazynowanie ciepła)
  • osłonięcie (szkleniem i dodatkowymi kurtynami termicznymi zasuwanymi na noc, by zmniejszyć emisję ciepła "na zewnątrz" budynku w trakcie nocy)
• przykłady ścian kolektorowych słonecznych:
• • ściana Trombe`a-Michela i jej odmiany
  • ściana wodna
  • ściana z cegły słonecznej
  • ściana diodowa
  • ściany wielofuncyjne

RAR-3 KAT 03.KOLEKTORY SŁONECZNE I OGNIWA FOTOWOLTAICZNE. ZASADA DZIAŁANIA I ICH WPŁYW NA ESTETYKĘ BUDYNKU

• kolektory słoneczne jak i ogniwa fotowoltaiczne należą do aktywnych systemów pozyskiwania energii - pozyskiwanie energii, rozdział oraz magazynowanie ciepła odbywa się dzięki dodatkowym elementom mechanicznym, takim jak: kolektory, instalacje, pompy ciepła, akumulatory wodne, co wymaga zastosowania wysokiej technologii

RAR-3 KAT 02.WEWNĘTRZNY UKŁAD FUNKCJONALNY BUDYNKU - OMÓW JEGO WPŁYW NA ZMNIEJSZENIE STRAT ENERGII. JAKIE MOŻLIWOŚCI OSZCZĘDZANIA ENERGII DAJE STREFOWANIE TEMPERATUROWE

ZASADY ROZLOKOWYWANIA POMIESZCZEŃ: 

• zasada strefowania
• grupowania
• orientacji 
• buforowania

ZASADA STREFOWANIA
W budynku powinny być wydzielone trzy strefy temperaturowe:

• ≤ 16°C – pomieszczenia gospodarcze, garaż,
• 18–20°C – kuchnia, jadalnia, sypialnie,
• 22°C – pokój dzienny, łazienki.

RAR-3 KAT 01.FORMA BUDYNKU I JEJ WPŁYW NA ZMNIEJSZENIE STRAT ENERGII

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA ZMNIEJSZENIE STRAT ENERGII:

• położenie topograficzne i wpływ mikroklimatu
• osłona od wiatru
• forma budynku
• izolacyjność przegród
• położenie i otwartość na słońce
• wielkość i wyposażenie powierzchni przeszklonych
• wykorzystanie efektu cieplarnianego dla ścian szklanych i werand
• wykorzystanie masywnych części budynki jako masy magazynującej bądź buforowej

RAR-2 KAT 28.OGÓLNE ZASADY PROJEKTOWANIA STREFY SOCJALNO-ADMINISTRACYJNEJ W ZAKŁADZIE PRZEMYSŁOWYM

W SKŁAD STREFY ADMINISTRACYJNO-SOCJALNEJ WCHODZĄ:

• strefa administracji [dla dozoru technicznego i stałej pracy biurowej]
• pomieszczenia higieniczno-sanitarne [toalety, umywalnie, szatnie]
• punkt pierwszej pomocy
• stołówki, bufety, jadalnie

ZASADY PROJEKTOWANIA STREFY:

• niezależny obiekt
• znajduje się w strefie wejściowej
• wielkość i złożoność strefy socjalno-administracyjnej zależy od wielości zakładu przemysłowego oraz jego profilu [czasem potrzebne także biuro projektowe, placówka badawcza, miejsce szklenia kadr, informacja]
• WC I UMYWALNIE:
• • pomieszczenie WC w odległości do 100 m od stanowisk pracy, przy taśmie 75 m
  • przy więcej niż 5 pracownikach oddzielne WC dla mężczyzn i kobiet
  • w podłodze kratki odpływowe, zawór czerpalny ze złączką do węża oraz zlew dla brudnej wody
  • liczba urządzeń higienicznych [do mycia sie] zależy od rodzaju przemysłu: 1) mało brudzący [na 100 użytkowników 15 stanowisk]; 2) średnio brudzący [20:100]; 3) silnie brudzący [25:100]

• SZATNIE:
• • tak zlokalizować, aby po zmianie odzieży droga do stanowiska była maksymalnie krótka
  • szatnie oddzielne dla mężczyzn i kobiet, zabezpieczone przed przeciągiem oraz wglądem z zewnątrz

RAR-2 KAT 27.ELEMENTY STRUKTURY BUDOWLANEJ TYPOWEJ HALI PRZEMYSŁU NIEUCIĄŻLIWEGO

• układ konstrukcyjny słupowo - kratownicowy, może tez być ramowy
• stosowane różne materiały konstrukcyjne: drewno, stal, żelbet [każdy ma inne właściwości, swoje wady i zalety]
• modularność – rozpiętość 6m [w przemyśle preferowane: 9,12,15,18m]
• wysokość kratownicy stanowi 1/10 – 1/12 jej rozpiętości
• przeciętnie wys. 6,5m do kratownicy – daje możliwość aranżacji antresoli
• doświetlenie świetlikami bądź tzw. dachami szedowymi
• niezależnie od rozstawu konstrukcji – ściany osłonowe biegną na zewnątrz, odsunięte od konstrukcji
• elastyczność, modularność hal daje możliwość rozwoju, przebudowy, różnej aranżacji
• prostokreślność 
• PRZYKŁAD

RAR-2 KAT 26.TYPY HAL PRZEMYSŁOWYCH Z UWAGI NA ICH WYMAGANIA TECHNOLOGICZNE I SCHEMATY ICH PRZEKROJÓW

TYPY HAL PRZEMYSŁOWYCH ZE WZGLĘDU NA ICH WYMAGANIA TECHNOLOGICZNE:

• hale o strukturze uniwersalnej
• • obiekty jednopoziomowe i wielopoziomowe
  • nieoświetlone światłem naturalnym lub oświetlone dzięki świetlikom dachowym
  • wysokość 6-9m - jednopoziomowe; 4-6m -wielopoziomowe
  • rzut w formie prostokąta o proporcjach mniej więcej 1:3, 1:2
  • w wypadku wielokondygnacyjnej struktury - obciążenie stropu przez maszyny i urządzenia
  • moduł konstrukcyjny 6x6, 9x9, 12x12m
• obiekty o strukturze częściowo scalonej z urządzeniami
• • hale trójnawowe, obiekty wieloprzestrzenne
  • nieoświetlone światłem naturalnym lub oświetlone dzięki świetlikom dachowym
  • rzut w formie prostokąta o wydłużonej osi podłużnej i o proporcjach mniej więcej 1:10, 1:15
  • wysokość ponad 9 m - transport wewnętrzny - zainstalowane suwnice
• obudowane struktury technologiczne
• • struktura przestrzenna pełni jedynie formie obudowy urządzeń technologicznych
  • głównie w przemyśle surowcowym np kopalnie węgla, huty
  • rzut jest uwarunkowany od wielkości urządzeń
  • wysokość z reguły ponad 30 m
  • wymaga dostępności szlaków transportowych

RAR-2 KAT 24.PODZIAŁ PRZEMYSŁU Z UWAGI NA MOŻLIWOŚCI I OGRANICZENIA LOKALIZACJI

PODZIAŁ PRZEMYSŁU:

• integracja przemysłu z innymi funkcjami
• • usytuowanie w obrębie obiektu lub zespołu urbanistycznego o funkcji mieszanej
  • integracja przestrzenna funkcji produkcji z innymi elementami funkcjonalnymi otaczającymi go
  • przemysł nieuciążliwy zintegrowany z otoczeniem - np. drobna produkcja i usługi techniczne nie wymagające przestrzeni pracy o wysokim rozwoju technicznym, przydomowe usługi, warsztaty, fabryki lokatorskie
  • powierzchnia około < 250m2
  • przemysł lekki w przypadku wbudowania w obiekt o przewadze innej funkcji - wyjątkowo powierzchnia do 1.000m2
• przemieszanie przemysłu z innymi funkcjami
• • usytuowanie w obrębie zespołu urbanistycznego o funkcji mieszanej
  • przemieszanie przestrzenne funkcji produkcji z innymi elementami funkcjonalnymi znajdującymi się w otoczeniu 
  • zakład przemysłowy na wydzielonym terenie
  • np. przemysł teletechniczny, niektórych wyrobów tworzyw sztucznych, perfumeryjny, muzyczny
  • powierzchnia od 3.000-5.000m2 w zwartej zabudowie - wyjątkowo 10.000 czy 20.000m2 w luźnej zabudowie
  • wymagana zieleń ochronna
• wydzielenie przemysłu uciążliwego
• • z reguły w postaci zgrupowań przemysłowych - strefy, dzielnice, ośrodki przemysłowo usługowe
  • wydzielenie uzasadnione jest potrzebami: produkcji masowej przemysłu, systemów obsługi technicznej, ochrony środowiska
• izolacja przemysłu
• • przemysł szczególnie uciążliwy, szkodliwy dla zdrowia i rozwoju mieszkańców
  • np. przemysł paliwowo-energetyczny, przemysł wydobywczy

RAR-2 KAT 23.WSPÓŁCZESNE KONCEPCJE ROZWIĄZAŃ I LOKALIZACJI PRZEMYSŁU W REGIONIE I W MIEŚCIE

LOKALIZACJA PRZEMYSŁU:

• czynnikiem wpływającym na lokalizację przemysłu, jest opłacalność danej lokalizacji
• lokalizacja przymusowa - ściśle związana i uzależniona od miejsca występowania surowca np. kopalnie
• lokalizacja związana - taka, gdzie waga surowców potrzebnych do produkcji przeważa wagę gotowego produktu - zakład opłaca się lokalizować w pobliżu bazy surowcowej, aby produkcja była opłacalna
• lokalizacja swobodna - taka, gdzie waga surowców potrzebnych do produkcji nie przekracza wagi gotowego produkty - w tym wypadku istotniejszy jest rynek zbytu i to przy nim zakłada się zakłady przemysłowe
• restrukturyzacja przemysłu w dużym stopniu doprowadziła do przeniesienia zakładów uciążliwych dla środowiska z krajów wysoko rozwiniętych na obszary państw o bogatych złożach surowców mineralnych lub posiadających duże zasoby taniej siły roboczej. Największymi obszarami nowo uprzemysłowionymi są kraje:
• • Azji Południowo-Wschodniej, w których głównymi czynnikami lokalizacji przemysłu była bardzo tania siła robocza oraz korzystna dla inwestorów polityka podatkowa – gwarancja ulg podatkowych;
  • Ameryki Łacińskiej, na obszarze której znajdują się zasobne złoża surowców mineralnych: ropy naftowej, rud żelaza, manganu, miedzi i boksytu;
  • afrykańskie, położone wzdłuż zachodniego wybrzeża oraz w centrum i na północy kontynentu, w których rozwija się głównie przemysł wydobywczy ropy naftowej, rud metali nieżelaznych i diamentów. W ostatnich latach także hutnictwo i przemysł maszynowy

RAR-2 KAT 22.FAZY ROZWOJU PRZEMYSŁU I UWARUNKOWANIA WPŁYWAJĄCE NA KSZTAŁTOWANIE ROZWIĄZAŃ PRZESTRZENNYCH PRZEMYSŁU

• fazy rozwoju przemysłu wiążą się z rewolucjami przemysłowymi

RAR-2 KAT 21.ZASADY PROJEKTOWANIA POMIESZCZEŃ DOSTĘPNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

ZASADY PROJEKTOWANIA POMIESZCZEŃ DOSTĘPNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

RAR-2 KAT 20.PODSTAWOWE WYMAGANIA DLA POMIESZCZEŃ SANITARNYCH W MIESZKANIU I OGÓLNODOSTĘPNYCH

POMIESZCZENIA SANITARNE OGÓLNODOSTĘPNE:
GABARYTY:

• wysokość: min. 2,5m [łaźnia ogólnodostępna - 3m; gdy jest wentylacja nawiewno-wywiewna 2,2m]
• powierzchnie zmywalne: do wysokości 2m 
• drzwi: otwieranie na zewnątrz, 0,8 x 2m w świetle + otwór na dole na dopływ powietrza o powierzchni 0,022m2
• kubatura: dla pomieszczeń z wentylacją grawitacyjną - 8m3 = np. 2,5x1,8x1,8m [gdy w pom. urządzenie gazowe] i 6,5m3 = np. 2,5x1,5x1,75m [gdy centralna ciepła woda lub elektryczny bojler, albo gdy urządzenie gazowe poza pomieszczeniem]

RAR-2 KAT 19.ZASADY KSZTAŁTOWANIA KOMUNIKACJI PIONOWEJ I POZIOMEJ W BUDYNKACH UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ

SCHODY

• Tradycyjne lub ruchome
• Wzór: 2h+s=60/65

RAR-2 KAT 17.ROZWIŃ OKREŚLENIE "W ARCHITEKTURZE CZŁOWIEK JEST MIARĄ WSZECHRZECZY" (KANONY, MODULOR, ANTROPOMETRIA)

• rozmiary nie tylko projektowanych rzeczy, obiektów, ale też rzeźb, przedmiotów użytku codziennego - oparte są na rozmiarach i proporcjach człowieka
• w ciągu całej historii świata tworzone były kanony - zespoły wzorców, reguł i metod w odniesieniu do przedstawiania ludzkiej postaci - głównie proporcji, wielkości i zależności

RAR-2 KAT 16.TWÓRCZOŚĆ ARCHITEKTONICZNA PROF. ZYGMUNTA MAJERSKIEGO - ZAŁOŻYCIELA WYDZIAŁU ARCHITEKTURY I URBANISTYKI POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ

• urodzony w Przemyślu - 1909/1979 - zmarł w Gliwicach
• Wydział architektury politechniki śląskiej kontynuuje tradycje wydziału architektury politechniki lwowskiej. Założycielami byli: Tadeusz Teodorowicz Todorowski, Zygmunt Majerski i Włodzimierz Buć
• w 1969 powołano w miejsce zamkniętego wcześniej oddziału architektury Instytut Architektury i Urbanistyki
• (1935-‘36) z Duchowiczem wygrali konkurs na pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego (monumentalny, ze schodami, tarasami) niezrealizowany
• (1949) gmach Izby Skarbowej
• (1948-’49) osiedle mieszkaniowe w Gliwicach
• (1951) Wydział Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej
• (1952) z Duchowiczem wygrali konkurs na gmach Pałacu Dziecka w Katowicach (ostatnia nazwa Pałac Młodzieży im. Bieruta)
• (1959) z Duchowiczem wygrali konkurs na teatr opery i baletu (monumentalny, przypominał budowle z dwudziestolecia międzywojennego)
• (1959) Dom Muzyki i Tańca – hala widowiskowo-rozrywkowa w Zabrzu, jedna z czołowych sal w Polsce pod względem wielkości o bardzo dobrych parametrach akustycznych i możliwościach technicznych (inwestycja na pokaz – wielka sala zgromadzeń na zjazdy partyjne)
• (1955-’60) generalny projektant przebudowy śródmieścia Katowic
• (1964) Teatr Ziemi Opolskiej w Opolu
• (1972) inicjator przedmiotu „wstęp do projektowania”
• (1973) projektant Katowic, laureat honorowej nagrody SARP
• (1977) Zygmunt Majerski został dziekanem Instytutu

RAR-2 KAT 15.JAKA JEST ISTOTNA RÓŻNICA MIĘDZY HISTORYCZNYMI STYLAMI ARCHITEKTONICZNYMI A ARCHITEKTURĄ MODERNISTYCZNĄ?

ARCHITEKTURA STYLÓW HISTORYCZNYCH | ARCHITEKTURA MODERNISTYCZNA:

• mnogość ornamentalnych detali architektonicznych | powściągliwość bądź brak ornamentalnych detali
• wyraźnie zaakcentowana funkcja poprzez formę [patrzysz się na budynek i wiesz mniej więcej jaką ma funkcję] | forma budynku niekoniecznie wskazuje na jego funkcję [patrzysz i nie wiesz]
• regiony, kraje posiadają właściwe sobie "tendencje", odmiany | architektura na całym świecie ulega ujednoliceniu
• symetria, pozorna symetria | równowaga aniżeli dbałość o symetrię
• fasadowość, ukrywanie faktycznej konstrukcji | szczerość, pokazywanie konstrukcji

RAR-2 KAT 14.CO OZNACZA POJĘCIE "BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA OBIEKTU"?

"Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej" zapewniając:

• spełnienie wymagań podstawowych dotyczących
• • bezpieczeństwa konstrukcji
  • bezpieczeństwa pożarowego
  • bezpieczeństwa użytkowania
  • odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska
  • ochrony przed hałasem i drganiami
  • oszczędności energii i odpowiedniej izolacyjności cieplnej przegród
• warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie
• • zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną
  • usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów
• możliwość wykorzystania właściwego stanu technicznego
• niezbędne warunki do korzystania z obiektów użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego przez osoby niepełnosprawne w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich
• warunki bezpieczeństwa i higieny pracy
• ochronę ludności, zgodnie z wymaganiami obrony cywilnej
• ochronę obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów objętych ochrona konserwatorską

RAR-2 KAT 13.ELEMENTY STREFY PRZEDWEJŚCIOWEJ DO OBIEKTÓW UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ I ICH ROLA

STREFA PRZEDWEJŚCIOWA:

• zorganizowana przestrzeń naprowadzająca na wejście np. poprzez wytworzenie placu z elementami małej architektury, zieleni, elementów wodnych itp.
• rolą elementów strefy przedwejściowej jest naprowadzenie, zaakcentowanie, ułożenie funkcjonale [rozgraniczenie ruchu pieszych, samochodów, rowerów]
• posiada wartość reprezentacyjną dzięki użytym materiałom i zastosowanym elementom aranżacji

ELEMENTY STREFY PRZEDWEJŚCIOWEJ:

• nawierzchnia utwardzona [rysunek posadzki, użyte materiały, kolor, faktura, podziały]
• elementy zieleni [szpalery drzew, gazony, "wyspy zieleni" itp]
• aranżacje wodne [fontanna]
• parkingi 
• elementy małej architektury [ławki, zadaszenia, kosze na śmieci, stojaki na rowery]

RAR-2 KAT 12.OGRANICZENIA PROJEKTOWE JAKIE NIESIE LOKALIZACJA OBIEKTU NA TERENACH BĘDĄCYCH POD WPŁYWEM EKSPLOATACJI GÓRNICZEJ

• konieczność zabezpieczenia budynku przed szkodami górniczymi
• kategorie terenów górniczych - od I do V [przy V - najgorszej nie zaleca się budowania]
• zabezpieczenia przed szkodami górniczymi niosą dodatkowe koszty
• obrys budynku jak najbardziej zbliżony do prostokąta
• ściany zewnętrzne i nośne - prostoliniowe bez przesunięć i załamań
• układ konstrukcyjny obiektu - symetryczny i regularny
• budynki o znacznych wymiarach rzutu poziomego lub o nieregularnych kształtach - dzielić dylatacjami na konstrukcyjnie niezależne części - segmenty
• klatki schodowe i szyby windowe - umiejscawiać w połowie segmentu
• budynku powinny mieć pełne podpiwniczenie, albo wcale - nie powinno się robić częściowego podpiwniczenia [płyta fundamentowa wykonana jako sztywny ruszt żelbetowy]
• ławy fundamentowe żelbetowe
• przy wyższych kategoriach [III,IV] - wykonanie ściągów żelbetowych na poziomie fundamentów
• wszystkie ściany nośne zewnętrzne i wewnętrzne - wieńce żelbetowe o przekroju minimum 25x25cm
• najkorzystniejsze na terenach górniczych - stropy żelbetowe in situ [wykonane na budowie]

RAR-2 KAT 10.DEFINICJA DOMU JEDNORODZINNEGO I WIELORODZINNEGO

ZGODNIE Z USTAWĄ PRAWO BUDOWLANE Z DN. 7 LIPIEC 1994:

• budynek mieszkalny jednorodzinny - należy przez to rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku

Nie ma podanej w Ustawie definicji budynku wielorodzinnego

• Dom wielorodzinny - budynek mieszkalny zawierający więcej niż 2 mieszkania lub zespół takich budynków wraz z urządzeniami związanymi z ich obsługa oraz zielenią rekreacją przydomową

RAR-2 KAT 09.POMIESZCZENIA SANITARNE W BUDYNKACH UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ (WSKAŹNIKI, GABARYTY, LOKALIZACJA, DOSTĘPNOŚĆ ITP.)

GABARYTY:

• wysokość: min. 2,5m [łaźnia ogólnodostępna - 3m; gdy jest wentylacja nawiewno-wywiewna 2,2m]
• powierzchnie zmywalne: do wysokości 2m 
• drzwi: otwieranie na zewnątrz, 0,8 x 2m w świetle + otwór na dole na dopływ powietrza o powierzchni 0,022m2
• kubatura: dla pomieszczeń z wentylacją grawitacyjną - 8m3 = np. 2,5x1,8x1,8m [gdy w pom. urządzenie gazowe] i 6,5m3 = np. 2,5x1,5x1,75m [gdy centralna ciepła woda lub elektryczny bojler, albo gdy urządzenie gazowe poza pomieszczeniem]

RAR-2 KAT 08.DROGI EWAKUACYJNE W BUDYNKACH UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ

KATEGORIA ZAGROŻENIA LUDZI [ZL]:

• budynki użyteczności publicznej zaliczamy do kategorii ZL III
• z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi trzeba zapewnić możliwość ewakuacji w bezpieczne miejsce na zewnątrz budynku lub sąsiedniej strefy pożarowej, bezpośrednio albo drogami ewakuacyjnymi

RAR-2 KAT 07.KATEGORIE ZABEZPIECZEŃ BUDYNKÓW PRZED WPŁYWAMI EKSPLOATACJI GÓRNICZEJ ORAZ MAKSYMALNE GABARYTY SEKCJI DLA POSZCZEGÓLNYCH KATEGORII

KATEGORIE:

• I, II, III – kategorie powszechne na Śląsku. Dozwolone budowanie na terenach tej kategorii
• IV – Budowanie dozwolone w wyjątkowych sytuacjach
• V – Budowanie nie dozwolone, chyba że stawia się budynki tymczasowe itp.

DŁUGOŚCI SEKCJI DLA POSZCZEGÓLNYCH KATEGORII:

• I – nie ma zabezpieczeń (24-30m);
• II – zabezpieczenia łatwe do zamontowania (18-24m);
• III – częściowe zabezpieczenie (15-18m);
• IV – całkowite zabezpieczenie (<15m);
• V – wyjęte z zabudowy
• Na terenach poza górniczych długość sekcji zwykle wynosi około 40-45 m co wynika z rozszerzalności materiałów (im dłuższa sekcja tym większe odkształcenia)

RAR-2 KAT 06.UKŁADY KONSTRUKCYJNE STOSOWANE W BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM WIELORODZINNYM I ICH CECHY SZCZEGÓLNE

USTROJE NOŚNE:

• ustrój szkieletowy - złożony z przestrzennego układu słupów i płyt lub słupów i belek, lub ram
• ustrój ścianowy - złożony ze ścian i stropów
• ustrój mieszany - założony ze ścian i szkieletu
• ustrój trzonowy - trzon elementem nośnym

UKŁADY KONSTRUKCYJNE - KLASYFIKOWANE WG ROZMIESZCZENIA ELEMENTÓW NOŚNYCH:

• układ podłużny - ściany nośne usytuowane są równolegle do podłużnej osi budynku. ściany dzielą budynek na trakty. Stropy ułożone są w kierunku poprzecznym i oparte na ścianach
• układ poprzeczny - ściany nośne usytuowane są prostopadle do podłużnej osi budynku i dzielą go na segmenty
• układ krzyżowy - strop opiera się na ścianach podłużnych i poprzecznych. Stosuje się płyty krzyżowo zbrojone oparte na całym obwodzie lub w trzech krawędziach
• układ mieszany

RAR-2 KAT 05.GRUPY WYSOKOŚCIOWE BUDYNKÓW I UWARUNKOWANIA ZWIĄZANE Z KAŻDĄ Z TYCH GRUP

RAR-2 KAT 04.GŁÓWNE UKŁADY TECHNOLOGICZNE KUCHNI. WYMIARY ORAZ MINIMALNA DŁUGOŚĆ CIĄGU KUCHENNEGO

MINIMALNA DŁUGOŚĆ CIĄGU KUCHENNEGO:

UKŁADY TECHNOLOGICZNE KUCHNI:

RAR-2 KAT 03.3 PODSTAWOWE TYPY KUCHNI, ICH POWIERZCHNIA ORAZ NAJKORZYSTNIEJSZA LOKALIZACJA

3 TYPY KUCHNI:

• wnęka kuchenna [5-6m2]
• kuchnia [8-10m2]
• kuchnia + jadania [12-14m2]

RODZAJE KUCHNI:

• otwarta [w postaci aneksu, otwarta na resztę mieszkania]
• zamknięta [kuchnia laboratoryjna-robocza - niewielkie pomieszczenie, czasem kuchnia razem z jadalnią]

LOKALIZACJA KUCHNI:

• orientacja: północny-wschód, północny-zachód
• powiązana funkcjonalnie z pokojem dziennym, jadalnią
• z widokiem na ogród, miejsce zabaw dzieci, furtkę wejściową, wejście do domu
• doświetlenie światłem dziennym [do 6m] za wyjątkiem kuchni laboratoryjnej

RAR-2 KAT 02.GŁÓWNE TYPY BUDYNKÓW WIELORODZINNYCH I ICH CECHY SZCZEGÓLNE

WIELORODZINNE [powyżej 2 mieszkań]:

+ KAMIENICE

RAR-2 KAT 01.STREFY FUNKCJONALNE W SZKOLE I ICH NAJKORZYSTNIEJSZE USYTUOWANIE W OBIEKCIE ORAZ W STOSUNKU DO STRON ŚWIATA

STREFY FUNKCJONALNE W SZKOLE:

• strefa nauki [klasy, laboratoria]
• strefa ogólna [szatnie, wc]
• strefa kulturalna [świetlica, biblioteka, mediateka]
• strefa sportu [sala gimnastyczna, przebieralnia, wc, magazynek]
• rekreacja [przestrzenie, gdzie spędza się wolny czas, przerwy]
• komunikacja
• strefa socjalna [gabinet lekarski, kuchnia, magazyn, pom. socjalne dla pracowników]
• strefa administracji [gabinet dyrektora, sekretariat, pokój nauczycielski]
• strefa gospodarcza [magazyn sprzętu szkolnego, pomieszczenia przyłączy, schowki porządkowe]

NAJKORZYSTNIEJSZE USYTUOWANIE W STOSUNKU DO STRON ŚWIATA:

RAR-1 KAT 22.PRZEDSTAWIENIE I OBJAŚNIENIE PASMOWYCH MODELI PRZESTRZENNYCH MIAST

INFORMACJE OGÓLNE:

• XIX wiek - rewolucja przemysłowa i jej konsekwencje powodują, że dotychczasowe formy miast stają się nieadekwatne a miasta zaczynają się borykać z wieloma problemami
• problemy miast XIX wieku:
• • przeludnienie
  • maksymalne wykorzystanie działek miejskich - zabudowa w śródmieściu staje się coraz wyższa i powoli wypierana jest zabudowa mieszkaniowa z centrum na rzecz innych funkcji - centrum pustoszeje
  • pogarszają się warunki życia
  • brak systemu kanalizacji i wodociągów
  • nieprzemyślana zabudowa, w skutek czego zaczyna brakować terenów przestrzeni publicznej
• w związku z problemami jakie dotykają ówczesnych miast, zaproponowano kilka modelowych rozwiązań przestrzennych miast, które zminimalizowałyby wyżej wymienione problemy
• modele przestrzenne miast:
• 
  
  • model ville sociale
  • model miasta ogrodu
  • model miasta przemysłowego
  • model miasta klinowego
  • model miasta pasmowego (liniowego)

MODEL PASMOWY (LINIOWY):

• model stworzony przez Hiszpana - Arturo Soria y Mata w 1882 r.
• idea zakładała wyeliminowanie koncentrycznego układu powodującego dośrodkową organizację miasta - zwalczanie koncentracji = usuwanie jakiegokolwiek centrum
• idea, zakłada, ze wstęga zabudowy jest tak wąska, ze w kierunku poprzecznym można ogranicznych śię do ruchu pieszego
• rozbudowa miast w sposób liniowy - długie, wąskie pasma zabudowy rozciągające się wzdłuż linii komunikacyjnych - schemat założenia
• tereny zurbanizowane tworzą wąskie pasy pozbawione centrum - zapobieganie nadmiernej koncentracji
• "powiązanie" terenów rolniczych z miastem poprzez pasma terenów upraw przylegających do pasmowej zabudowy
• zaletą było zapewnienie sprawnej komunikacji i przestrzenne wydzieleni funkcji
• 
  
• ideą Sorii było stworzenie sieci takich miast, łączących się ze sobą
• realizacja: dzielnica Madrytu
• • lokalizacja założenia w Madrycie
  • mapa - dzisiaj pozostałości tego założenia widoczne są wzdłuż Calle de Arturo Soria
  • po realizacji założenia okazało się, ze pomysł był absurdalny i zaczęto "obudowywać" pierwotny układ tak, że wrósł się w tkankę miejską
  • rysunek oryginalnego założenia
• koncepcja miasta liniowego została wykorzystana przez A.N. Milyutin`a w projekcie rozbudowy Wołgogradu (Staliningradu) z lat `20
• 
  
  • bardziej dojrzała od idei Sorii
  • schemat polega na funkcjonalnym podziale terenów układu osadniczego na pasma równoległe do rzeki: pasmo przemysłowe, pasmo zabudowy mieszkaniowej, pasmo wypoczynku (nad rzeką)
  • komunikacja to pasmo kolejowe znajdujące się wewnątrz strefy przemysłowej i arteria drogowa pomiędzy pasmem przemysłu a mieszkaniowym
  • ideą było wyeliminowanie transportu miejskiego w kierunku prostopadłym do głównych arterii komunikacyjnych (szybki dostęp z miejsca zamieszkania do pracy znajdującej się po drugiej stronie arterii drogowej)
  • pomimo wad tego układu (założenia, ze zatrudnieni w przemyśle mieszkają naprzeciwko swojego zakładu pracy i że funkcja centrum jest niepotrzebna  - pomysł Milyutin`a inspirował urbanistów do rozwiązań miast które ze względów topograficznych musiały mieć układ liniowy - aglomeracja gdańska, wybrzeże South Hampshire w Anglii

MIASTO PASMOWE - WARIANT SZEREGOWY:

• miasto dalej oparte na arterii komunikacyjnej, z tym, ze funkcje są rozlokowywane naprzemiennie w zamkniętych kwartałach symetrycznie do drogi, a nie wzdłuż drogi
• pojawiają się "obszary centralne" zlokalizowane w centrum zabudowy terenów mieszkaniowych  na ich przecięciu z arterią komunikacyjną

MIASTO PASMOWE - WARIANT GRZEBIENIOWY:

• pasma zaczynają się pojawiać w kierunku poprzecznym do głównej arterii
• "obszary centralne" pojawiają się na skrzyżowaniu pasma komunikacyjnego głównej arterii z poprzecznymi
• arterie komunikacyjne obudowane zabudową mieszkaniową pasmową, a tereny pomiędzy nimi zarezerwowane na przemysł

źródło

źródło

RAR-1 KAT 20.PODZIAŁ DRÓG I ULIC ZE WZGLĘDU NA ICH FUNKCJE I KLASY ORAZ Z PUNKTU WIDZENIA RÓŻNYCH RODZAJÓW DOMINUJĄCEGO NA NICH RUCHU

DROGA - DEFINICJA:

• podstawa prawna: Ustawa z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych oraz Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
• droga publiczna to droga zaliczona na podstawie ww. ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami
• droga:
• 
  
  • budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego
  • zlokalizowana w pasie drogowym
• droga powinna mieć w szczególności:
• 
  
  • jezdnię - jeśli jest przeznaczona do ruchu pojazdów
  • pobocze lub chodnik - jeśli jest przeznaczona do ruchu pieszych
  • torowisko tramwajowe - jeśli jest przeznaczona do ruchu pojazdów szynowych 
• ulica:
• • droga na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z MPZP
  • w ciągu ulicy może być zlokalizowane torowisko tramwajowe
• ulice znajdujące się w ciągu dróg o danej kategorii należą do tej samej kategorii co drogi

PODZIAŁ DRÓG ZE WZGLĘDU NA ICH FUNKCJE W SIECI DROGOWEJ:

• drogi krajowe - zarządza nimi Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) 
• 
  
  • A
  • S
  • GP
• drogi wojewódzkie - zarządza Zarząd Dróg Wojewódzkich i Urząd Marszałkowski 
• 
  
  • GP (wyjątkowo)
  • G
  • Z
• drogi powiatowe - zarządza Starostwo powiatowe
• 
  
  • G
  • Z
  • L (wyjątkowo)
• drogi gminne - zarządza burmistrz, wójt, prezydent miasta
• 
  
  • Z (wyjątkowo)
  • L
  • D

PODZIAŁ DRÓG ZE WZGLĘDU NA ICH KLASĘ TECHNICZNĄ:

• autostrady (A)
• drogi ekspresowe (S)
• drogi główne ruchu przyspieszonego (GP)
• drogi główne (G)
• drogi zbiorcze (Z)
• drogi lokalne (L)
• drogi dojazdowe (D)

RAR-1 KAT 16.INWENTARYZACJA URBANISTYCZNA - RODZAJE, METODY, TREŚĆ

http://a-netknow.blogspot.com/2011/12/inwentaryzacja-urbanistyczna-metody.html

RAR-1 KAT 02.CO JEST USTALONE W PROGRAMIE URBANISTYCZNYM TERENÓW MIESZKANIOWYCH I JAKIE WSKAŹNIKI GO OKREŚLAJĄ

INFORMACJE OGÓLNE:

• w teorii planowania przestrzennego obowiązywało pojęcie strukturalnej jednostki mieszkaniowej, zdefiniowanej jako:
• 
  
  • wydzielony układ zabudowy mieszkaniowej wraz z odpowiadającym jej programem podstawowych urządzeń usług wypoczynku i komunikacji rozmieszczonych w zasięgu dojścia do 500 m
  • zgodnie z Zarządzeniem nr 9 Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 29 stycznia 1974 r.  w sprawie wskaźników i wytycznych dla terenów mieszkaniowych w miastach
  • dzisiaj rozporządzenie to nie obowiązuje, a w praktyce rzadko występują już tak kompleksowe realizacji o tak dużej skali przestrzennej
• jako model do określenia struktury użytkowania terenów mieszkaniowych przyjęto jednostkę elementarną z następującymi założeniami docelowymi dla jednostki:
• • jako docelowa ilość mieszkańców: 5 tyś. 
  • wielkość terenu mieszkaniowego netto dla 5 tyś. mieszkańców: 16,5 ha
  • powierzchnia ogólna mieszkaniowa (mierzona po obrysie budynku minus powierzchnia pomieszczeń niemieszkalnych) przypadająca na 1 mieszkańca: 28m2
  • powierzchnia użytkowa mieszkań przypadająca na 1 mieszkańca: 22m2
  • wskaźnik intensywności zabudowy mieszkaniowej (powierzchnia ogólna mieszkaniowa/ teren mieszkaniowy netto) na 1 mieszkańca: 0,85 

STREFY USTALONE W PROGRAMIE URBANISTYCZNYM TERENÓW MIESZKANIOWYCH + WSKAŹNIKI:

• strefa mieszkaniowa (ok. 60%)
• • na którą składa się powierzchnia zabudowana budynkami mieszkalnymi,
  • wraz z minimalnym zakresem zieleni, urządzeń zabaw dla dzieci, wypoczynku dla starszych,
  • dojazdów do budynków,
  • oraz bezpośrednio z budynkami związane urządzenia gospodarcze (śmietniki, stacje trafo)
• strefa usługowa (ok. 15%)
• • oświata
  • • żłobek (liczony na 1% wszystkich mieszkańców jednostki)
    • przedszkole (liczone na 4,2% wszystkich mieszkańców jednostki)
    • szkoła podstawowa (liczona na 12% wszystkich mieszkańców jednostki)
• • ośrodek handlu, gastronomii, rzemiosła
  • ośrodek zdrowia
  • administracja budynków mieszkalnych z warsztatami
• strefa zieleni i sportu (ok. 15%)
• • ogród dziecięcy (0,75 - 1,2 ha w odległości dojścia 300m)
  • tereny wypoczynku i sportu (5,5m2 na 1 mieszkańca)
• komunikacja (ok. 10%)
• • ulice wewnętrzne dla ruchu osiedlowego
  • parkingi i garaże
  • ciągi piesze
  • stałe miejsca postojowe (1 na 1 mieszkańca)
  • czasowe miejsca postojowe (0,1 na 1 mieszkańca)

źródło: Projektowanie urbanistyczne. Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego; praca zbiorowa pod recakcją Stanisława Tomaszka

źródło

RAR-1 KAT 01.RODZAJE ZABUDOWY MIESZKANIOWEJ JEDNO I WIELORODZINNEJ, ICH CHARAKTERYSTYKA I ZASADY KSZTAŁTOWANIA

JEDNORODZINNE [do 2 mieszkań]:

BOLESŁAW STELMACH

• nazywany "wirtuozem szkła i betonu" ze względu na materiały, jakie najczęściej są stosowane w jego realizacjach
• 1980 - ukończył Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej
• 1984 - ukończył podyplomowe studia planowania przestrzennego na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej
• 1982 - pracuje w Lublinie w Inwestprojekcie i w Instytucie Gospodarki Przestrzennej w Warszawie
• 1985 - otwiera własną praktykę zawodową Stelmach i Partnerzy Biuro Architektoniczne Sp. z o.o. - od tego czasu jest wielokrotnie nagradzany za swoje projekty
• 2010 - laureat nagrody SARP 

STANISŁAW NIEMCZYK

• nazywany "polskim Gaudim" ze względu na sposób taktowania materiału, jakim jest cegła - swoistą "zabawę" nim
• 1968 - ukończył Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej
• 1968 - pracuje w Tychach w Miastoprojekcie Tychy
• 1998 - laureat nagrody SARP 
• 2000 - otrzymał odznaczenie Pro Ecclesia et Pontifice przyznane przez Jana Pawła II [medal Kościoła rzymskokatolickiego przyznawany w dowód uznania dla zaangażowania w pracę na rzecz Kościoła]
• 2011 - otrzymał medal Per artem ad Deum [przez sztukę do Boga] za zasługi dla budownictwa sakralnego

ARCHITEKTURA TOTALITARYZMU

• stawia się na architekturę klasycyzującą [monumentalizm, podkreślenie władzy itp.] a wypiera się ruchy awangardowe
• trzy władze totalitarne i różne ich podejście do architektury
• • Stalin - sztuka radziecka
  • Hitler - sztuka nazistowska
  • Mussolini - sztuka faszystowska

PODOBIEŃSTWA MIĘDZY STYLAMI TOTALITARNYMI:

• odniesienia do Cesarstwa Rzymskiego - symbol władzy, mocarstwa

BAUHAUS

• Bauhaus powstaje w Weimarze w 1919 roku w wyniku fuzji działających już wcześniej instytucji:
• • Akademia Sztuk Pięknych
  • Szkoła Rzemiosła Artystycznego założona przez Henry`ego van de Velde
• pierwszym dyrektorem szkoły Bauhaus był Walter Gropius - to on połączył dwie szkoły w jedną
• nazwa Bauhaus nawiązuje do średniowiecznej Bauhutte - strzechy budowlanej, gdzie łączy się wszystkie dziedziny rzemiosła budowlanego
• nazwa Bauhaus nie tylko odnosi się do instytucji szkoły, ale także do stworzonego przez nią kierunku architektonicznego, będącego odłamem modernizmuniemieckiego
• szkoła stoi w opozycji do przyjętych założeń nauczania akademickiego
• profil szkoły: 
• • kształcić we wszystkich dziedzinach projektowania ze szczególnym naciskiem na architekturę

SZKOŁA BERLIŃSKA

• niemiecki udział w nurcie tworzenia się nowoczesnej architektury przypada głównie Berlinowi, poza tym liczą się jeszcze Dessau i Stuttgart
• Berlin jest wówczas [ok.1919-1926] drugą co do ważności po Paryżu stolicą artystyczną - głównie ze względu na rzeszę postępowych architektów
• dwie fazy szkoły berlińskiej:

ARCHITEKTURA SAKRALNA ZAKONÓW

• Sobór Trydencki - ideologiczna ofensywa - kontrreformacja - sztuka barokowa ma pomagać w dziele kontrreformacji (określone zostają reguły artystyczne, budowlane, program, liturgia)
• Dzieło wzorcowe - kościół IL GESU W RZYMIE - 1568, GIOVANNI DA VIGNOLA, a fasada GIACOMO DELLA PORTA - 1571
• • plan
  • Szeroka nawa główna, aby ksiądz był widoczny i słyszalny z każdego miejsca w kościele
  • Płytkie absydalne prezbiterium
  • Na skrzyżowaniu naw - kopula na tamburze i pendentywach - doświetlenie głównej części kościoła
  • Zamiana naw bocznych w szereg kaplic, kaplice niższe niż nawa główna
  • Elementy zaczerpnięte z antyku: kolumny, półkolumny, gzymsy, pilastry, ale pojawiające się w nowych wariacjach - zdwojone
  • Sklepienie kolebkowe - możliwość malarstwa iluzjonistycznego
  • Wnętrze posiada ambonę (żeby księdza wszyscy widzieli) oraz organy
  • Reprezentacyjna i podkreślająca majestat fasada
  • Nieznacznie wysunięte ramiona transeptu poza główną bryłę budynku
• Pod koniec XVI wieku jezuici rozpoczynają budowę na terenie Polski kościołów na bazie wzorca Il Gesu:
• • Kościół Bożego Ciała w Nieświeżu naLitwie 
  • Kościół św. Agnieszki w Lublinie
  • K. pw. Św. Piotra i Pawła w Krakowie

KOŚCIÓŁ ŚW PIOTRA I PAWŁA W KRAKOWIE (jezuici):

• Inicjatywa Piotra Skargi w 1596 przy wsparciu Zygmunta III 
• Autor: JÓZEF BRIZIO
• Kopia II Gesu, ale krótszy o jedno przęsło korpus nawowy i bardziej wyniosłą eliptyczną kopułę 
• Fasada jest idealna kopią Il Gesu
• Kolejnym budowniczym: JAN MARIA BERNARDONI
• Do kopuły zostaje zatrudniony JAN TREVANO, bo nie potrafią sobie dać rady 
• Dekoracja stiukowa: GIOVANNI BATTISTA FALCONI
• Ołtarz główny i chór muzyczny KACPER BAŻANKA

KOŚCIÓŁ NP. MARII PANNY ŁASKAWEJ W WARSZAWIE (jezuici):

• 1609-1626
• Manierystyczny wzorzec, jednonawowy, czteroprzęsłowy
• Elementem barokowym kopuła elipsoidalna nad absydą - na zewnątrz dekoracyjna siatka żeber 
• Zapóźnienie stylowe w stosunku do małopolski, gdyż kościół jest jeszcze późnorenesansowy- barak nadszedł dopiero do Warszawy za Władysława IV

KARMELICI

• Inne zakony się aktywizowały - wybudowanie 13 barakowych kościołów i klasztorów w samym Krakowie (Karmelitów, Karmelitanek, Bernardynów, Dominikanów, Bonifatrów)
• Zakon żebraczy Karmelitanów propagował również ruch kontrreformacyjny budując zespoły klasztorne nawiązywał do form rzymskich (układy przestrzenne, fasady, detal)
• • Kościół Karmelitów Bosych w Wiśniczu - Mateo Trapola
  • Zbór Ewangelicko - Augsburski w byłym kościele Karmelitanek Bosych pw. Św. Maretna przy ulicy Grackiej w Krakowie - Giovanni Trevano

KOŚCIÓŁ W CZERNEJ K. KRZESZOWIC W MAŁOPOLSCE (karmelici):

• Ufundowany przez Agnieszkę z Tęczyńskich Firlejową 
• 1629-1633
• Czterodziedzińcowe założenie klasztoru pustelniczego (desertium) 
• Ośrodkiem jest kościół - surowy w formie
• Podobne założenie do hiszpańskiego ESCURIALU
• Kościół założony na planie krzyża z krótką nawą, płytkim transeptem oraz prezbiterium
• Czarno murowe ołtarze i portale (bo karmelitanie posiadali kamieniołomy "dębnika") 

KAMEDULI

• Silna reguła kontemplacyjna, założony przez św. Romualda pod koniec X w we Włoszech
• Ośrodki w Polsce w czasie kontrreformacji - Bielany pod Krakowem i Warszawą

KLASZTOR NA BIAŁEJ GÓRZE - BIELANY POD KRAKOWEM (kameduli):

• 1617 -1642
• Ośrodkiem jest kościół zaprojektowany przez Andrea Spezze
• Jednonawowy z kaplicami pocznymi oraz podwyższonym prezbiterium pod którym krypta z katakumbami
• Wystrój kościoła - surowy, zgodnie z regułą 
• Wnętrze bez ambony i organów
• Okazała fasada ciężkimi wieżami po bokach i środkowym ryzalitem zwieńczonym tympanonem - fasada tak zaprojektowana by sprawiała wrażenie przytłaczającej - zabieg architektoniczny
• W XVII i XVIII wieku silna barokizacja kościołów - kontrreformacyjny zabieg kościoła - miana wyposażenia, zamiana ołtarzy, ambon, organów, barokowe ornamenty, dekoracje stiukowe, malarstwo ścienne

BAROKIZOWANE KOŚCIOŁY (jezuici):

KATEDRA WAWELSKA:

• 1628-30 - biskup Marcin Szyszkowski
• Konfesja nad grobem św. Stanisława Szczepanowskiego - na skrzyżowaniu transepty z nawą
• Forma konfesji - Jan Trevano a odlewy Antoni lagostini
• Wykonana z czarnego dębnickiego marmuru inkrustowanego różowym marmurem + pozłacane figury świętych i aniołów
• Złocona kopuła przekrywające baldachim konfesji z drewna 
• Srebrna trumna na relikwie
• Kształtowanie barokowej kompozycji wnętrza katedry - dośrodkowo ukierunkowanej na grobowiec patrona Polski
• Pomniki w formie epitafium dla byłych biskupów (oczywiście z czarnego dębnickiego armuru, fundowali je sobie sami)

KATEDRA GNIEŹNIEŃSKA:

• Nie jest tak radykalna jak wawelska, bo nie narzuca zmiany wystroju na barokowy
• Wstawiona jednak zostaje konfesja - ołtarz wzorując się na konfesji św. Piotra - w centralnym miejscu nawy głównej
• B. ważny czarny marmur wydobywany w Debinie k. Czernej - "dębnik" - wytwarzanie nastroju 
• "memento Mori" - stosowany do wnętrz mauzoleów, opraw architektonicznych portali