poniedziałek, 19 marca 2012

RAR-3 56.RODZAJE KONSTRUKCJI DACHOWYCH

DACH PŁASKI:
  • dopuszczalne nachylenie połaci dachowych 5-10%. Spadki na zewnątrz albo do wewnątrz budynku.
  • NIEWENTYLOWANY
    • cały ciężar dachu przenoszony jest przez strop
    • składa się z:
      • konstrukcji nośnej stropodachu [strop ceramiczno-żelbetowy lub płyta żelbetowa]
      • warstwy paroszczelnej [zabezpiecza warstwę izolacji cieplnej przed dyfuzją pary wodnej z pomieszczenia i jej ewentualnym wykropleniem w tej warstwie]
      • warstwy kształtującej spadek [wykonuje się np. z żużlu granulowanego przez jednostajną zmianę grubości. Zawsze stosuje sie materiały, które nie podlegają korozji biologicznej. Często warstwa ta spełnia równocześnie zadanie warstwy ciepłochronnej, gdy wykonywana jest z żużlobetonu, pianobetonu, szkła piankowego, keramzytobetonu itp., lub klinowo przyciętych płyt ocieplających]
      • warstwy izolacji cieplnej [jako izolację cieplną stosuje się twarde płyty styropianowe, płyty układa się na warstwę spadkową]
      • warstwy wyrównawczej [warstwa wyrównawcza jest stosowana pod pokrycia papowe lub powłoki bezspoinowe. Wykonywana jest z zaprawy cementowej (gładź cementowa) o grubości około 3 cm, a gdy istnieje potrzeba - jest zbrojona siatką stalową]
      • warstwy izolacji wodoszczelnej [warstwa wodoszczelna powinna mieć spadek co najmniej 3% (1,7°), aby woda swobodnie spływała do wpustów]
    • Ponieważ izolacja paroszczelna stwarza duży opór dyfuzyjny, a wszystkie warstwy przylegają tu do siebie bez szczelin i kanalików, niemożliwy jest przepływ powietrza lub likwidacja nadciśnienia powietrza i pary wodnej, przenikających przez strop pod pokrycie dachowe. Dlatego stropodachy te nadają się nad garaże, warsztaty itp. pomieszczenia suche oraz ogrzewane do niskich temperatur lub w ogóle nieogrzewane

niedziela, 18 marca 2012

RAR-3 55.KOMUNIKACJA PIONOWA W BUDYNKACH

SCHODY
  • Tradycyjne lub ruchome
  • Wzór: 2h+s=60/65
Przeznaczenie budynków
Minimalna 
szerokość użytkowa 
(m)
Maksymalna wysokość stopni (m)
biegu
spocznika
1
2
3
4
Budynki mieszkalne jednorodzinne i w zabudowie zagrodowej oraz mieszkania dwupoziomowe
0,8
0,8
0,19
Budynki mieszkalne wielorodzinne, budynki zamieszkania zbiorowego*) oraz budynki użyteczności publicznej*), z wyłączeniem budynków zakładów opieki zdrowotnej, a także budynki produkcyjne*), magazynowo-składowe oraz usługowe, w których zatrudnia się ponad 10 osób
1,2
1,5
0,175
Przedszkola i żłobki
1,2
1,3
0,15
Budynki opieki zdrowotnej*)
1,4
1,5
0,15
Garaże wbudowane i wolno stojące (wielostanowiskowe) oraz budynki usługowe, w których zatrudnia się do 10 osób
0,9
0,9
0,19
We wszystkich budynkach niezależnie od ich przeznaczenia schody do kondygnacji podziemnej, pomieszczeń technicznych i poddaszy nieużytkowych
0,8
0,8
0,2
  • W budynkach użyteczności publicznej oraz budynkach produkcyjnych łączną szerokość użytkową biegów oraz łączną szerokość użytkową spoczników w klatkach schodowych, stanowiących drogę ewakuacyjną, należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać równocześnie na kondygnacji, na której przewiduje się obecność największej ich liczby, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób
  • Szerokość użytkowa schodów zewnętrznych do budynku powinna wynosić co najmniej 1,2 m, przy czym nie może być mniejsza niż szerokość użytkowa biegu schodowego w budynku
  • Liczba stopni w jednym biegu schodów stałych powinna wynosić nie więcej niż: 14 stopni - w budynku opieki zdrowotnej, 17 stopni - w innych budynkach.  Liczba stopni w jednym biegu schodów zewnętrznych nie powinna wynosić więcej niż 10

sobota, 17 marca 2012

RAR-3 54.SYSTEMY KONSTRUKCYJNE PRĘTOWE I POWIERZCHNIOWE

  • Konstrukcja - struktura obiektu, składająca sie z ustrojów konstrukcyjnych (kompleksu elementów nośnych), zapewniająca jego stateczność, przenosząca zarazem na podłoże gruntowe ciężar własny budowli czy budynku, oraz działających na nie obciążeń otoczenia atmosferycznego. 
PODZIAŁ KONSTRUKCJI ZE WZGLĘDU NA SCHEMAT KONSTRUKCYJNY:
  • konstrukcja prętowa - np. wszelkiego rodzaju układu słupów, podpór, konstrukcje szkieletowe - elementy w których wartość przekroju elementu konstrukcyjnego jest znacznie mniejsza niż jego drugi wymiar - długość [belki, łuki, ramy, kraty]
  • konstrukcja powierzchniowa - np. parkany, osłony akustyczne autostrad, budynki z wielkiej płyty - gdzie dwa wymiary charakteryzujące powierzchnię są znacznie większe od trzeciego wymiaru - grubości. W tej grupie wyróżnia się:
    • powłoki 
      • powierzchnia środkowa jest sowbodną powierzchnią, w tym także powierzchnią zamkniętą
    • konstrukcje płaskie
      • płyty, gdzie obciążenie zewnętrzne przyłożone jest prostopadle do powierzchni środkowej
      • tarczownice, gdzie obciążenie zewnętrzne przyłożone jest w płaszczyźnie powierzchni środkowej
  • konstrukcja przestrzenna - np. zbiorniki, konstrukcje mostów, większość ustroi nośnych budynków i budowli.

piątek, 16 marca 2012

RAR-3 53.TYPY KONSTRUKCJI DREWNIANYCH WIĄZARÓW DACHOWYCH

WIĘŹBA KROKWIOWA 

czwartek, 15 marca 2012

RAR-3 52.ZALETY I WADY STOSOWANIA KRATOWNIC, JAKO GŁÓWNYCH ELEMENTÓW NOŚNYCH

  • Kratownice mogą być drewniane, z drewna klejonego, stalowe, żelbetowe. Ich wady i zalety zależą więc także od materiału z jakiego są wykonane.
ZALETY:
  • Ekonomiczność [zwłaszcza przy dużych rozpiętościach w porównaniu do belek]
  • Stosunkowo lekkie w porównaniu do monolitycznych stropów
  • Łatwość wprowadzania zmian
  • Możliwość doświetlanie mimo przeprowadzenia kratownicy
  • Osiąganie dużych rozpiętości bez potrzeby dodatkowych słupów czy ścian nośnych - uwolnienie planu
  • Małe ugięcia
  • Możliwość eksponowania w elewacjach i bryle obiektu [wykorzystanie ich jako detalu architektonicznego – doprowadziło to do ukształtowania swoistej estetyki zwłaszcza w obiektach przemysłowych]
  • Możliwość wprowadzania różnorodnych kształtów i materiałów
  • Możliwość swobodnego aranżowania przestrzeni, tam gdzie przeszkadzają słupy podciągów.
WADY:
  • trudność wykonania [szczególnie jeśli chodzi o węzły, połączenia]
  • niska odporność ogniowa kratownic stalowych
  • niska odporność na agresję chemiczna kratownic stalowych
  • ograniczone wymiary kratownic
  • trudności z utrzymaniem czystości [odkurzanie]
  • wysokie koszty konserwacji [malowania]
  • konieczność sprężania kratownic żelbetowych
  • przy prefabrykatach kłopoty z transportem

środa, 14 marca 2012

RAR-3 51.CZYNNIKI, KTÓRE NALEŻY UWZGLĘDNIĆ W PODEJMOWANIU DECYZJI O WYBORZE DZIAŁKI BUDOWLANEJ

  • Lokalizacja działki
  • Przeznaczenie terenu w MPZP, lub na podstawie warunków zabudowy, wydanych przez UM
  • Nakazy, zakazy, ograniczenia występujące w MPZP lub WZ
  • Wielkość działki
  • Komunikacja (dostęp z drogi publicznej)
  • Uzbrojenie działki
  • Otoczenie działki
  • Ukształtowanie terenu
  • Własność, obciążenia hipoteczne, zapisy w księgach wieczystych o np. służebności

wtorek, 13 marca 2012

RAR-3 50.JAKIE SĄ NAJNOWSZE TRENDY W PROJEKTOWANIU OBIEKTÓW UZYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ ZWIĄZANE Z NURTEM BUDOWNICTWA ZRÓWNOWAŻONEGO?

BUDOWNICTWO ZRÓWNOWAŻONE A PROJEKTOWANIE OBIEKTÓW UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ:
  • zapewnienie ciągłości funkcjonowania danej przestrzeni, np. "dzielnice" biurowe są okupowane rankami, ale wieczorami opustoszałe - należy doprowadzać do sytuacji, w której zróżnicowanie funkcjonalne, lub sposobu funkcjonowania pozwala to zrównoważyć 
  • OBIEKTY WIELOFUNKCYJNE:
    • w obiektach wielofunkcyjnych istotne jest jasne i czytelne rozwiązanie systemu komunikacyjnego
    • ważne jest poprawne oznaczenie dróg, dojść, pięter, pomieszczeń czy części kompleksu - czyli tzw. identyfikacja wizualna
    • stworzenie "ludzkiej skali" dzięki stosowaniu małej architektury, ławek, placów rekreacyjnych
  • WNĘTRZA OBIEKTÓW BIUROWYCH:
    • elastyczność przestrzeni wewnętrznej - możliwość szybkiego "przemeblowania", podziału, zmiany funkcji, dostosowania, itp. [dzięki np. słupowemu systemowi konstrukcyjnemu, stworzeniu przestrzeni instalacyjnych w formie podwieszonych sufitów czy podniesionej podłogi podłogi]
    • istotne jest zapewnienie przestrzeni pseudo-publicznych dla pracowników biurowych [czyli takich, gdzie mogą spędzić przerwę w gronie swoich znajomych z pracy, zrelaksowaniu się, co prowadzi do "budowania zespołu" i lepszej współpracy oraz efektywniejszej pracy]
    • ważne jest podejście do wykorzystywania stanowiska pracy w sposób elastyczny, co w efekcie prowadzi do zmniejszenia zapotrzebowania na powierzchnię biurową, efektywniejszego jego wykorzystania. Modele stanowisk pracy:
      • shared office - miejsca pracy użytkowane wspólnie, na zmiany
      • group adress - pomieszczenia pracy grupowej
      • free adress - ruchome miejsce pracy, wolne biurko, składane krzesło
      • deskless adress - mobilne miejsce pracy [w domu, samochodzie, poza biurem]
      • hotteling - miejcie wynajmowane na godziny [jak w hotelu]
      • satellite - pomieszczenia biurowe w pobliżu osiedli [dla matek z dziećmi]
      • telebusiness center - filie dużych firm w dzielnicach mieszkaniowych

poniedziałek, 12 marca 2012

RAR-3 49.CZYM SIĘ RÓŻNI BUDYNEK TRADYCYJNY OD INTELIGENTNEGO W ZAKRESIE STRUKTURY, INTEGRACJI SYSTEMÓW, ELEWACJI? NA CZYM POLEGA STRATEGIA DZIAŁANIA WSPÓŁCZESNEGO MENAGERA BUDYNKU?



BUDYNEK TRADYCYJNY
BUDYNEK INTELIGENTNY
Przyczyny powstania
Powstaje w odpowiedzi na bieżące potrzeby danej grupy lub instytucji.
Skonstruowany, by nie tylko
odpowiadać na bieżące potrzeby, ale
również móc w przyszłości podlegać
łatwej modyfikacji, umożliwiającej
rozbudowę struktury i świadczonych
usług, odpowiadając na zmieniające
się potrzeby (np. mobilne ściany)
Relacje z otoczeniem
Nie „odczuwa” wewnętrznych ani zewnętrznych stanów otoczenia
Za pośrednictwem systemów
elektronicznych „odczuwa” stany
otoczenia i reaguje na nie tak, aby
zapewnić użytkownikom komfortowe
warunki (np. systemy p. poż., czujniki
temperatury, wilgotności, systemy
odpowiedzialne za mikroklimat)
Światło
Nasłonecznienie pomieszczeń
uzależnione od usytuowania na
działce (względem stron świata)
Zapewnia kontrolę nasłonecznienia,
zapobiega nadmiernemu
nagrzewaniu się pomieszczeń i oślepianiu światłem słonecznym
Instalacje
Zmiana instalacji wiąże się z
wielkimi pracami remontowymi
Pozwala na stałą modyfikację
instalacji, bez ingerencji w wystrój lub
konstrukcję budynku (instalacje pod
„inteligentną podłoga” lub między
sufitem a stropem
Ochrona
Wymaga osób kontrolujących
dostęp do obiektu (portier, stróż), nie ostrzega przed intruzami
Kontrola dostępu do budynku
(czytniki kart identyfikacyjnych,
systemy monitoringowe)
Zarządzanie
Budynkiem zarządza administrator, dbający o jego stan techniczny
Zarządza facility menager, dbający, by
budynek jak najlepiej spełniał
wymagania użytkowników i
właścicieli oraz by przynosił zysk
Koszty
Drogi w eksploatacji
Stwarza warunki maksymalizujące
wydajność użytkowania budynku
przy minimalnych kosztach
eksploatacji
Relacje z człowiekiem
Nie jest zorientowany na
użytkowników i nie dostosowuje się do nich
Maksymalizuje efektywność działań
użytkowników, dostosowuje się do
ich potrzeb


  • Współczesny menager budynku nazywany jest Facility Managerem. Skupia się na tworzeniu optymalnych warunków środowiska pracy po to, by firmie łatwiej było funkcjonować. 
  • Zawód ten można potraktować jak swoistą hybrydę, która łączy w sobie wiele obszarów gospodarowania, takich jak:
    • utrzymanie obiektów i urządzeń,
    • usługi administracyjne
    • architektoniczno-budowlane,
    • zdrowie i bezpieczeństwo,
    • zarządzanie finansowe
    • i inne
  • Od facility managera wymaga się znajomości zarówno ekonomii, architektury, jak i przedmiotów inżynieryjnych. Zajmuje się on obiektem począwszy od studiów początkowych, jakimi są programowania i planowanie, poprzez procesy projektowe, realizację, eksploatację, konserwację, modernizację, adaptację, rozbudowę, aż do wyburzenia włącznie. Oznacza to utrzymanie efektywności obiektu we wszystkich stadiach rozwojowych budynku.



niedziela, 11 marca 2012

RAR-3 48.WYMAGANIA ERGONOMICZNE W ZAKRESIE PROJEKTOWANIA STANOWISK PRACY PRZY KOMPUTERZE

  • Ergonomiczne zaprojektowanie miejsca pracy zwiększa wydajność pracy użytkownika, chroni jego zdrowie, zapewnia komfort, zadowolenie i identyfikację z miejscem pracy. Przy projektowaniu miejsca pracy przy komputerze muszą być wzięte pod uwagę nie tylko ergonomiczne, ale także psychologiczne aspekty takie jak eliminacja przeszkód do wykonania zadań, wprowadzenie aktywności fizycznej, możliwości przeprowadzania rozmów i dyskusji, umożliwienie współpracy i kontaktów międzyludzkich, zapewnienie kontaktu wzrokowego ze środowiskiem zewnętrznym (niekoniecznie zewnętrze obiektu), zapewnienie odpowiednich ram czasowych wykonywania pracy.
  • Ogólne wymagania, które należy spełnić projektując miejsce pracy przy komputerze:
    • rysunek
    • Stanowisko pracy wyposażone w monitor ekranowy powinno być tak usytuowane w pomieszczeniu, aby pracownik miał swobodny dostęp do tego stanowiska
    • Ukształtowanie stanowiska powinno być takie, by zapobiegało promieniowaniu na innych użytkowników, dlatego odległości pomiędzy sąsiednimi monitorami powinny wynosić, co najmniej 0,6m, a miedzy pracownikiem a tyłem sąsiedniego monitora 0,8m.
    • Należy zastosować wyposażenie o nieodblaskowej powierzchni - stopień odbicia światła od powierzchni blatu 20 – 50%
    • Blat powinien być o odpowiedniej głębokości i kształcie, aby zapewnić odpowiednią odległość oczu od monitora i pomieścić także klawiaturę i mysz oraz zapewnić podparcie dla przedramion i nadgarstków
    • Klawiatura musi być umieszczona 15 cm od krawędzi biurka lub na wysuwanym blacie
    • Krzesło i biurko muszą dawać możliwość utrzymania prawidłowej postawy w czasie pracy [ramię i przedramię oraz udo i podudzie tworzą kąty proste]
    • Stawisko komputerowe najlepiej umieścić na stronie bez okien
    • Natężenie oświetlenia na blacie powinno wynosić 500 lx, w pomieszczeniu 300 lx.
    • Barwy mebli i wyposażenia powinny być spokojne
    • Dobre są uproszczone formy i likwidacja przedmiotów przeszkadzających w pracy
    • Łatwość modyfikacji stanowiska
    • Łatwość podłączania zasalania i tworzenia sieci lokalnej
    • Niezbędne jest określenie zakresu prac oraz ilości i wielkości urządzeń wspomagających
    • Dodatkowy blat biurka dla telefonu i innych urządzeń, szafki i regały na kółkach – do przechowywania segregatorów – ułatwia to aranżację dostosowana do potrzeb chwili. Nadstawki nad biurko, krzesło na kółkach z regulowana wysokością siedzenia i oparcia i podłokietnikami
    • Dobrze jest zastosować wykładziny tłumiące hałas
    • Odpowiednia temperatura, wilgotność, wentylacja

sobota, 10 marca 2012

RAR-3 47.CO POWINIEN ZAWIERAĆ PROGRAM FUNKCJONALNO-PRZESTRZENNY I JAKIE SĄ ETAPY JEGO POWSTAWANIA?

  • zestawienie danych, niezbędnych do zaprojektowania sprawnie funkcjonującego, odpowiadającego potrzebom przyszłych użytkowników obiektu
  • na poziomie programowania [czyli przed projektowaniem] ustala się:
    • potrzebne pomieszczenia
    • odpowiednie powierzchnie pomieszczeń
    • wzajemne powiązania i zależności między pomieszczenia

piątek, 9 marca 2012

RAR-3 46.CO OZNACZA TERMIN "SYNDROM CHOREGO BUDYNKU", PRZYCZYNY JEGO POWSTAWANIA, SPOSOBY ZAPOBIEGANIA

  • w latach 70 XX wieku odkryto zależność pomiędzy złym samopoczuciem, dolegliwościami i problemami zdrowotnymi a konstrukcją i wyposażeniem budynków - zjawisko to określono jako SBS [Sick Building Syndrome] czyli właśnie syndrom chorego budynku
  • budynki gdzie około 30% użytkowników uskarża się na problemy nazywa się "chorym budynkiem"

czwartek, 8 marca 2012

RAR-3 45.HISTORIA ROZWOJU OBIEKTÓW BIUROWYCH. JAK ZMIENIAŁY SIĘ TYPY UKŁADÓW PRZESTRZENNYCH?

ANTYK:
  • GRECJA: 
    • już w starożytnej Grecji rozwija się funkcja "urzędników" pełniących funkcje pośredników miedzy społeczeństwem a władzą - potrzeba przestrzeni, gdzie może się odbywać praca urzędników
    • buleuterion - obiekt użyteczności publicznej, zlokalizowany przy agorze, składający się z (rzut):
      • dziedzińca z ołtarzem (sala spotkań i dyskusji)
      • sala amfiteatralna (sala obrad i głosowań)
  • RZYM: 
    • także budynki biurowe państwowe
    • kuria i bazylika - obiekty użyteczności publicznej, o funkcji:
      • sądowniczej
      • handlowej

środa, 7 marca 2012

RAR-3 44.TYPY MIEJSC OBSŁUGI PODRÓŻNYCH (MOP), ICH PODSTAWOWA CHARAKTERYSTYKA WRAZ Z WYMIENIENIEM ELEMENTÓW FUNKCJONALNYCH

Miejsce Obsługi Podróżnych (MOP) to wydzielony w pasie drogowym – poza koroną drogi – teren, wyposażony w miejsca postojowe dla pojazdów oraz w urządzenia służące zaspokajaniu potrzeb podróżnych. MOP-y w Polsce podzielone są na trzy klasy: 
  • MOP klasy I - o funkcji wypoczynkowej: wyposażony w stanowiska postojowe (parking), jezdnie manewrowe, urządzenia wypoczynkowe, sanitarne i oświetlenie; dopuszcza się wyposażenie w obiekty małej gastronomii,
  • MOP klasy II - o funkcji wypoczynkowo-usługowej: wyposażony w obiekty, o których mowa w pkt 1, oraz w stację paliw, stanowiska obsługi pojazdów, obiekty gastronomiczno-handlowe, informacji turystycznej,
  • MOP klasy III - o funkcji wypoczynkowej i usługowej: wyposażony w obiekty, o których mowa w pkt 2, obiekty noclegowe oraz w zależności od potrzeb w agendy poczty, banku, biur turystycznych, biur ubezpieczeniowych.
MOP-y są ściśle związane z drogami o ograniczonej dostępności (autostrady i drogi ekspresowe) i muszą znajdować się w pasie drogowym. Nie należy utożsamiać prywatnych stacji benzynowych lub punktów zbiorowego żywienia (barów) z funkcją MOP. Na drogach niższych klas, w tym również 2 jezdniowych jak np. Gierkówka ww. elementy nazywa się obiektami i urządzeniami obsługi uczestników ruchu

wtorek, 6 marca 2012

RAR-3 43.TYPY SALONÓW SAMOCHODOWYCH, ICH PODSTAWOWA CHARAKTERYSTYKA, ZALECANE/PREFEROWANIE LOKALIZACJE

SALON TYPU GALERIA
  • Charakterystyka: salon zajmuje parter zabudowy miejskiej, jednokondygnacyjny, wartość ekspozycyjna zawarta jest w przeszklonej witrynie, podstawową funkcją jest ekspozycja pojedynczych modeli, informacja, sprzedaż)
  • Lokalizacja: centrum handlowe, biznesowe, miasta dużej lub średniej wielkości - wzdłuż pasaży przeznaczonych dla pieszych

poniedziałek, 5 marca 2012

RAR-3 42.FORMY PARKINGOWE W OBSZARACH ZURBANIZOWANYCH. PREFEROWANE FORMY PARKINGOWE W NASTĘPUJĄCYCH OBSZARACH: HISTORYCZNE CENTRUM MIASTA, CENTRUM MIASTA, TERENY MIESZKANIOWE WIELORODZINNE, TERENY MIESZKANIOWE JEDNORODZINNE, TERENY CENTRÓW HANDLOWYCH

FORMY:
  • parkowanie przy ulicach (prostopadłe 2,3 – 2,5 x 5, równoległe, pod katem 45 lub 60˚
  • parkingi jednopoziomowe – przy obiektach użyteczności publicznej, obiektach handlowych (ogromne przy obiektach handlowych lokalizowanych poza ścisłymi centrami)
  • parkingi wielopoziomowe
    • Rampowe – z pochylniami wjazdowymi i zjazdowymi ( jeden pas na pochylni lub dwa – średnica pochylni, jedna pochylnie lub dwie, zadaszone lub bez przekrycia.
    • Półautomatyczne – dźwig podnosi samochody na wyższe poziomy, na konkretnych kondygnacjach samochód porusza się jednak na własnych kołach
    • Automatyczne – do parkingu ma dostęp tylko obsługa, samochód zostawia się na płytach lub taśmach, które automatycznie się poruszają i przenoszą go na miejsce parkowania. Mogą być w poziomie lub pionie.
  • parkingi podziemne (poziom posadzki znajduje się minimum 1,3 m poniżej poziomu terenu
  • parkingi pod budynkami (biurowymi, mieszkaniowymi, użyteczności publicznej, handlowymi)
  • Wielkości parkingów:
    • Małe do 100 m2
    • Średnie 100 – 1000 m2
    • Duże powyżej 1000 m2 – musza mieć oddzielny wjazd i wyjazd. Lokalizuje się je w miejscach o dużym nasileniu ruchu np.: w okolicach dworców kolejowych lub autobusowych, portów lotniczych, teatrów, centrów handlowych, zespołów administracyjnych i dużych dzielnic mieszkaniowych

niedziela, 4 marca 2012

RAR-3 41.PODSTAWOWA CHARAKTERYSTYKA SYSTEMÓW PASYWNYCH I AKTYWNYCH POZYSKIWANIA ENERGII ODNAWIALNEJ I ICH MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA W BUDOWNICTWIE

  • SYSTEMY PASYWNE – nie stosuje się żadnych zewnętrznych urządzeń, ani sztucznych wymienników ciepła. Stosuje się tylko tradycyjne elementy budynku, a system funkcjonuje głównie na zasadzie efektu szklarniowego, polegającego na przepuszczaniu do środka promieniowania słonecznego i uwiezieniu go w postaci energii cieplnej. Można wyróżnić kilka podstawowych rodzajów biernego pozyskiwania energii:

sobota, 3 marca 2012

RAR-3 40.RÓŻNICE POMIĘDZY BUDYNKAMI PROEKOLOGICZNYMI TYPU NO-TECH / LOW-TECH A HIGH-TECH

LOW-TECH / NO-TECH
  • Rezygnująca z aktywnych systemów uzyskiwania energii słonecznej oraz wszelkich kosztownych urządzeń technicznych
  • Wykorzystywanie energii słonecznej opiera się na rozwiązaniach konstrukcyjnych, funkcjonalnych oraz odpowiednim ukształtowaniu bryły budynku
  • Projektowanie w nurcie low-tech, często nazywanym ekologicznym, opiera się na wykorzystaniu materiałów znajdujących się w okolicy. W ten sposób elementy przyrody stają się istotną częścią budowli.
  • Architektura ta wpisuje się dzięki temu w miejsce i kontekst, bazuje na rozwiązaniach organicznych, wykorzystuje lokalne materiały budowlane, nawiązuje do estetyki regionalnej
  • Zwolennicy idei low-tech wskazują, że sama produkcja nowoczesnych, "ekologicznych" elementów budynku powoduje zanieczyszczenie środowiska o wiele większe niż ewentualne zyski
  • Krytykują także transport nowoczesnych materiałów, które zazwyczaj produkowane są w jednym miejscu na ziemi, a później eksportowane - a to także powoduje zbędne zużycie energii
HIGH-TECH 
  • wprowadza do architektury elementy wysokorozwiniętych technologii, dostrzegają wartości estetyczne w zintegrowaniu nowoczesnych technologii ze strukturą budynku. Najnowsze tendencje promują łączenie technologii z tradycyjnymi metodami wentylacji, ochroną przed nadmiernym uzyskiem energii słonecznej. Renzo Piano, Norman Foster, Richard Rogers, Thomas Herzog

czwartek, 1 marca 2012

RAR-3 38.WYMIEŃ RODZAJE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII I PRZEDSTAW ICH MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA W BUDOWNICTWIE

Odnawialne źródła energii to źródła energii, których używanie nie wiąże się z długotrwałym ich deficytem

ENERGIA SŁONECZNA
  • Systemy pasywne – układy strukturalno–materiałowe, stanowiące integralną część budynku, pozyskujące i rozprowadzające ciepło, przy użyciu naturalnych sposobów przesyłania energii cieplnej za pomocą przewodzenia, konwekcji i promieniowania (np. szklarnie, ściany kolektorowe, systemy termosyfonowe)
  • Systemy aktywne – wykorzystujące zaawansowane technologicznie mechaniczne środki do pozyskiwania i transportu ciepła (kolektory słoneczne i pompy cieplne) oraz do produkcji energii elektrycznej (ogniwa fotowoltaiczne)
  • Systemu hybrydowe – łączą jedno i drugie

piątek, 17 lutego 2012

RAR-2 37.ŹRÓDŁA PRAWA REGULUJĄCEGO ZASADY PROJEKTOWANIA ARCHIETKTURY

ŹRÓDŁA PRAWA W POLSKIM PORZĄDKU PRAWNYM:
  • Konstytucja
  • ratfykowane umowy międzynarodowe
  • ustawy
  • rozporządzenia
  • akty prawa miejscowego [w formie uchwał]
  • źródła prawne podane w tej kolejności pokazują hierarchię zależności pomiędzy sobą - np. akty prawa miejscowego muszą być zgodne z wszystkimi aktami prawnymi znajdującymi się wyżej w hierarchii
  • Ustawa - Prawo budowlane, normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach
  • Rozporządzenie ustala warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
AKTY PRAWA MIEJSCOWEGO: SUIKZP; MIEJSCOWE PLANY ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO; WARUNKI ZABUDOWY
NORMY BUDOWLANE:
  • Normy określają m.in. jak powinny wyglądać rysunki budowlane, przedstawiają sposoby obliczeń wytrzymałości konstrukcji, zagadnienia fizyki budowli itd.

czwartek, 16 lutego 2012

RAR-2 36.ODPOWIEDZIALNOŚĆ ETYCZNA W DZIAŁALNOŚCI ARCHITEKTA

  • Zasady odpowiedzialności etycznej i zawodowej określa Kodeks Etyki Zawodowej Architektów, który został opracowany przez Izbę Architektów na podstawie projektu dokumentu, przygotowanego przez Radę Architektów Europy ACE.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ ETYCZNA W DZIAŁALNOŚCI ARCHITEKTA:
WOBEC KRAJU I SPOŁECZEŃSTWA architekt ma obowiązek:
  • służyć społeczeństwu wiedzą, talentem, doświadczeniem i pracą
  • odnosić się z należytym szacunkiem i zrozumieniem do środowiska przyrodniczego oraz spuścizny historycznej, świadczącej o kulturze narodu, chronić je i otaczać opieką
  • kierować się w swojej pracy zawodowej zasadą tolerancji wobec postaw ludzkich
  • szerzyć wiedzę o architekturze, a swoim postępowaniem zjednywać zrozumienie dla działalności zawodowej architektów

środa, 15 lutego 2012

RAR-2 35.CO OZNACZA "KONTEKST MIEJSCA" W ARCHITEKTURZE W MYŚL ETYKI ZAWODOWEJ. PODAJ PRZYKŁADY

KONTEKST MIEJSCA – zespół cech, jaki posiada dana lokalizacja:
  • Dziedzictwo kulturowe
  • Obiekty zlokalizowane w sąsiedztwie lokalizacji
  • Wcześniejsza funkcja
  • Tradycja lokalna (dot. wyglądu obiektu oraz funkcji)
  • Historia miejsca
  • Ilość ludzi odwiedzających miejsce (przechodzą obok lub jest ono dla nich widoczne)
  • Kontekst architektoniczny, urbanistyczny, historyczny, tradycyjny
  • Wprowadzana funkcja oraz wygląd zewnętrzny obiektu musi być zgodny z kontekstem miejsca, by obiekt był społecznie akceptowalny.
CO MÓWI KODEKS ETYKI ZAWODU ARCHITEKTA NA TEMAT KONTEKSTU:

  • Architekci szanują w swej twórczości wartości zastane, dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe i dbają o ich zachowanie i rozwój. Dążą do podnoszenia jakości życia i zamieszkiwania oraz jakości środowiska i otoczenia, w sposób nienaruszający ich równowagi, działając z przekonaniem, że efekty ich pracy służą szeroko pojętym interesom wszystkich, którzy mogą oczekiwać pożytku i zadowolenia z nich

wtorek, 14 lutego 2012

RAR-2 34.RODZAJE OBIEKTÓW WYSTĘPUJĄCYCH W OBRĘBIE ZAKŁADU PRZEMYSŁOWEGO + KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA

STREFY FUNKCJONALNE I ICH OBIEKTY:

  • WEJŚCIOWA:
    • portiernia
    • wartowania
    • budynek biurowy [administracja + biura projektów]
    • bufet / jadalnia / stołówka [socjalna]
    • punkt pierwszej pomocy
    • zespół higieniczno-sanitarny: łaźnie, umywalnie, toalety, szatnie
  • PRODUKCYJNA:
    • hale produkcyjne
      • o strukturze uniwersalnej
      • o strukturze częściowo scalonej z urządzeniami procesu
      • obudowane struktury technologiczne
  • MAGAZYNOWA:
    • magazyny [przechowywanie wyprodukowanych rzeczy, surowców]

poniedziałek, 13 lutego 2012

RAR-2 33.OGÓLNE ZASADY ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO ZAKŁADU PRZEMYSŁOWEGO

  • Reprezentacyjna:
    • strefa wejściowo-dojazdowa [portiernia + wartownia +dojazd]
    • socjalno-administracyjna
      • socjalna = szatnia + umywalnia + sanitariaty + jadalnia
      • administracyjna = biura projektów + placówka badawcza + szkolenie kadr + informacja + stała praca biurowa + dozór techniczny + administracja wydziałowa
    • parkingowa 
  • Produkcyjna:
    • strefa głównej produkcji [budynki produkcji + zaplecze techniczne]
    • strefa produkcji pomocniczej  [budynki produkcji + zaplecze techniczne]
  • Magazynowa
  • Poza zakładem [dodatkowo]:
    • parkingi samochodowe, autobusowe [w pobliżu strefy wejściowej]
    • obiekty usługowe związane z zakładem [np. sklep firmowy, pawilon wystawowy, dom kultury, ośrodek rekreacji, sportu]
NA PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO ZAKŁADU PRZEMYSŁOWEGO MAJĄ WPŁYW NASTĘPUJĄCE CZYNNIKI:

  • diagram produkcyjny [wiedzieć jakie czynności po sobie następują, żeby rozmieszczenie budynków odpowiadało procesowi]
  • plan przepływu materiałów [np. żeby było wiadomo w którym miejscu produkcji ważne jest dodanie jakiegoś składnika - lokalizacja pomocniczych magazynków]
  • ustawienie maszyn [ma wpływ na plan budynków]
  • plan zatrudnienia [możliwość oszacowania wielkości strefy socjalnej i jej podziału]
  • wyposażenie zakładu
  • działka budowlana
  • transport i komunikacja
  • zaopatrzenie w energię, wodę - przyłącza

niedziela, 12 lutego 2012

RAR-2 32.WYMIENIĆ I OPISAĆ ZGRUPOWANIA PRZESTRZENNE PRZEMYSŁU

FORMY KONCENTRACJI (ZGRUPOWANIA PRZESTRZENNEGO) PRZEMYSŁU:
  • Przemysł rozproszony
  • Skupienia przemysłowe
  • Ośrodek przemysłowy – miejscowość posiadająca zakłady przemysłowe
  • Okręg przemysłowy – obszar o dużym nagromadzeniu zakładów przemysłowych, które wykazują ze sobą powiązania produkcyjne
    • składa się z przynajmniej kilku ośrodków 
    • posiada znaczny odsetek ludności zatrudnionej w przemyśle 
    • skupia znaczny potencjał wytwórczy na niewielkim obszarze 
    • duża część zakładów pracy wykazuje powiązania produkcyjne 
  • Technopolie – ośrodki z dominacją przemysłów wysokiej techniki
    • miasta, okręgi przemysłowe najnowszej generacji, w których koncentrują się parki technologiczne i parki naukowe
    • ich powstanie wiąże się z trzecią rewolucją przemysłową
    • główna gałąź przemysłu to przemysł wysokich technologii - high-tech
    • czynniki lokalizacji high-tech to: wysoko wykwalifikowana kadra, dobra infrastruktura, sąsiedztwo placówek naukowo-badawczych oraz duże nakłady finansowe na badania innowacyjne

sobota, 11 lutego 2012

RAR-2 31.ZASADY LOKALIZACJI PRZEMYSŁU [PODSTAWOWE TYPY PRZEMYSŁU I RODZAJE PRODUKCJI PRZEMYSŁOWEJ]

CZYNNIKI WYBORU LOKALIZACJI PRZEMYSŁU:
  • przyrodnicze
    • baza surowcowa i źródła energii
    • zasoby wodne
    • bariery ekologiczne
  • techniczno-ekonomiczne
    • infrastruktura techniczna
    • korzyści aglomeracji
    • rynek zbytu [chłonność i bliskość]
    • siła robocza [zasoby i kwalifikacje]
    • zaplecze naukowo-techniczne
  • społeczno-polityczne
    • polityka państwa [tworzenie sse, ulgi itd]
    • prawodawstwo

piątek, 10 lutego 2012

RAR-2 30.CO WPŁYWA NA POCZUCIE KOMFORTU W UŻYTKOWANIU POMIESZCZEŃ PRACY, NAUKI I WYPOCZYNKU

MIKROKLIMAT:
  • dobra temperatura - jak jest za ciepło ludzie stają się agresywni - zapobieganie przegrzaniu, ale też i przemarzaniu
  • odpowiednia wilgotność powietrza
  • ruch powietrza
  • wymiana powietrza

środa, 8 lutego 2012

RAR-2 28.POJĘCIE ERGONOMII W PROJEKTOWANIU ARCHITEKTONICZNYM


  • ergonomia = ergon [praca] + normos [prawo]
  • Ergonomia jest to dziedzina wykorzystująca wiedzę o możliwościach psychofizycznych i potrzebach człowieka do projektowania i korygowania wyrobów użytkowych, maszyn, urządzeń, narzędzi, organizowania miejsca pracy i otaczającego nas środowiska w celu zapewnienia odpowiedniej wydajności, komfortu, bezpieczeństwa i satysfakcji z pracy
  • Systematyczne badania o charakterze ergonomicznym zaczęto prowadzić dopiero w okresie II wojny światowej w USA i w Wielkiej Brytanii. Wyprodukowanych na użytek wojny skomplikowanych czołgów, samolotów, łodzi podwodnych, radarów, itp. przeciętny człowiek nie był w stanie obsłużyć w sposób właściwy i skuteczny. Sprawne posługiwanie się tymi urządzeniami wymagało długotrwałego szkolenia lub dawało niepełne wykorzystanie możliwości sprzętu. Zaczęto prowadzić badania zmierzające do określenia granic możliwości człowieka w zakresie przenoszenia określonych obciążeń fizycznych, psychicznych i środowiskowych. Wyniki tych badań wykorzystano do opracowania zasad racjonalnego konstruowania urządzeń. Na początku były to urządzenia kontrolne, sygnalizacyjne i sterownicze, a później całe systemy. Po zakończeniu wojny opracowane rozwiązania ergonomiczne oraz metody i techniki badań przeniesiono do przemysłu cywilnego
  • Celem głównym jest polepszanie warunków pracy człowieka, które obejmuje dostosowanie ich do możliwości pracownika oraz właściwy dobór pracownika do danej pracy i jego edukację obejmującą specyfikę stanowiska
  • WSPÓŁCZEŚNIE ergonomia jest nauką interdyscyplinarną, kompleksową i stosowaną, obejmującą wzajemnie przenikające się nauki z wielu dziedzin. Korzysta z dorobku takich nauk lub dziedzin naukowych jak:
    • psychologia pracy,
    • socjologia pracy,
    • fizjologia pracy,
    • higiena, medycyna pracy,
    • organizacja pracy,
    • antropometria
    • nauk technicznych, np. materiałoznawstwa, budowy maszyn
  • Rozwija się w 2 kierunkach:
    • ergonomia koncepcyjna – wprowadzenie zasad humanizacji techniki już na etapie założeń, a później projektowania
    • ergonomii korekcyjnej – modernizacja istniejących systemów oraz poprawienie warunków pracy

wtorek, 7 lutego 2012

RAR-2 27.PIĘĆ WSPÓŁCZESNYCH BUDYNKÓW, ZREALIZOWANYCH PO ROKU 1980 W POLSCE

KURYŁOWICZ STEFAN [APAKA]:
  • centrum biurowe Focus Filtrowa - gigantyczny 6-ścian o powierzchni 62 tyś.m2; każda ściana zewnętrzna została inaczej opracowana; budynek wewnątrz tworzy 4 niezależne części z dużym atrium po środku; wewnątrz ogród zimowy z widokiem na Pola Mokotowskie; zastosowanie double skin facade; 

poniedziałek, 6 lutego 2012

RAR-2 26.TRZECH WSPÓŁCZESNYCH ARCHITEKTÓW KRAJOWYCH I ICH TWÓRCZOŚĆ

KURYŁOWICZ STEFAN:
  • projektant związany mocno z Warszawą - tam znajduje się najwięcej i najbardziej rozpoznawalnych jego projektów
  • wykładowca na Politechnice Warszawskiej, prowadził równolegle pracownię architektoniczną APAKA
  • jego budynek Eko Parku i biurowiec LOTU znalazły się w atlasie PHAIDONA na lata 1998-2002 - nie był anonimowy na świecie
  • zginął w wypadku samolotowym w 2011 / urodzony w 1949 [miał 62 lata]
  • człowiek o szerokich zainteresowaniach - lotnictwo, żeglarstwo, auta; bardzo aktywny: uprawiał narciarstwo, biegał
  • specjalizował się w projektowaniu obiektów użyteczności publicznej - biurowców o dużej skali
  • jego projekty cechuje: wysoki standard wykonania, minimalizm, proste formy, poszukiwanie detalu "technicznego" [ozdoby nie są dodane, ale rozwiązania techniczne obiektu stanowią dekorację są w sobie], "architektura nie może być nieuzasadnionym fajerwerkiem", dostosowanie projektu do otoczenia, funkcjonalizm, podkreślenie relacji obiektu z kontekstem
  • Kuryłowiczem rządziła logika interesu ekonomicznego, był businessmanem wśród architektów
  • był laureatem nagrody SARP, ale także był nominowany do Nagrody im. van de Rohe
  • ważniejsze realizacje:
    • biurowiec LOTU - double skin facade; przestrzeń pomiędzy szkleniami - rekreacyjna; prosta bryła pełna wdzięku i elegancji
    • centrum biurowe Focus Filtrowa - gigantyczny 6-ścian o powierzchni 62 tyś.m2; każda ściana zewnętrzna została inaczej opracowana; budynek wewnątrz tworzy 4 niezależne części z dużym atrium po środku; wewnątrz ogród zimowy z widokiem na Pola Mokotowskie; zastosowanie double skin facade; 
    • biurowiec Prosta Tower - budynek biurowy w Warszawie, przylega jedną ścianą do wieżowca mieszkaniowego - Łucka City; początkowo miał być też mieszkaniówką, ale w wyniku małego popytu w dobie kryzysu na mieszkania, zmieniono jego funkcję docelową na budynek biurowy; wtedy też otrzymał "falistą" żelbetową ażurową konstrukcję wystawioną na czoło elewacji obiektu
    • siedziba Avon
    • apartamentowiec Symfonia w Gdańsku
    • fabryka wiązek kablowych 
    • osiedle mieszkaniowe Marina Mokotów

niedziela, 5 lutego 2012

RAR-2 25.WPŁYW USTALEŃ SOBORU WATYKAŃSKIEGO II NA KSZTAŁTOWANIE ARCHITEKTURY SAKRALNEJ XX W.

  • Podstawą jest „Konstytucja o liturgii świętej” z 1963 r
  • Motywacja: potrzeba dostosowania sztuki kościelnej do mentalności i potrzeb współczesnego człowieka
  • Duże znaczenie symbolizmu (skróty i oszczędności środków artystycznych) bardziej niż ilustracyjność
  • Preferowane są założenia centralne i nie tak wysokie jak np. w gotyku
  • Plan i bryła świątyni ma się różnić od budynków mieszkalnych i użytkowych
  • Kościoły powinny mieć miarę ludzką, sprzeciw wobec monumentalizmowi budowli sakralnych
  • Wnętrze kościoła nie powinno wymuszać sztucznego zachowania, powinno być w miarę „przytulne”, swojskie dla wiernych (zgoda na regionalizm)
  • Kościoły powinny przejąć odrobinę funkcji społecznych (zgromadzenia, dyskusje, występy chórów), dlatego dokomponowane zostały pomieszczenia socjalne, wielofunkcyjne, tak aż powstało centrum parafialne
  • Obszerny plac przed świątynią i duże obejście procesyjne wokół niej
  • Msza twarzą do ludu – zaangażowanie wiernych w liturgię – ołtarz główny nie ma już przylegać do ściany, lecz być od niej odsunięty i być bliżej centrum świątyni i koncentrować uwagę
  • Strefa ołtarzowa powinna być podkreślona, ale nie oddzielona od pozostałej części kościoła (znikają balaski, zwane cancalli)
  • Dowolność w umieszczeniu tabernakulum – może się znajdować za ołtarzem
  • Ambony w widocznych miejscach
  • W świątyniach ławki dla wiernych i zapewnienie pełnej widzialności i słyszalności
  • Zasadnicze wytyczne w sprawie budowy nowych kościołów: regulują potrzebną ilość kościołów, obszar, powierzchnię, kształt działki na budowę i rozplanowanie parafii, a także usytuowanie świątyni i budynków towarzyszących oraz jego wielkość
  • Konfesjonały, klęczniki, pulpity i ławki mają być w stylu odpowiednim do wnętrza kościoła i być widoczne

sobota, 4 lutego 2012

RAR-2 24.WYJAŚNIJ POJĘCIE GENIUS LOCCI I JEGO ZNACZENIE W PROJEKTOWANIU

  • Genius Locci (z łac.) - bardzo popularne w Anglii Spirit ot the Place (z ang.) co można przetłumaczyć jako Duch / Dusza Miejsca. Zachowanie wartości niematerialnych miejsca. Np. dom, w którym mieszkał Papież lub ważna dla danej społeczności osoba może być kiczowaty, ale należy go zachować w tkance miejskiej gdyż tworzy klimat miejsca, nadaje mu specyficzny charakter.
  • należy nawiązać do klimatu, ducha miejsca przez dobre dopasowanie formy i funkcji nowej tkanki, „plomby” w zabudowie do otoczenia. Wyczucie odpowiedniej dla miejsca formy powinno się także odbywać przez zastosowanie odpowiednich materiałów (silny wpływ ma tutaj regionalna tradycja budowlana). Dobre musi być także wpasowanie w układ urbanistyczny (linie zabudowy, kwartały itp.).
  • wartości niematerialne może mieć także przyroda. Należy, więc dobrze wpisać się w krajobraz i jakość przestrzeni (w górach formy spadziste, na pustyni czy równinie formy i układy horyzontalne.

piątek, 3 lutego 2012

RAR-2 23.CZYNNIKI ZEWNĘTRZNE DECYDUJĄCE O WYBORZE LOKALIZACJI ZABUDOWY MIESZKANIOWEJ

UKSZTAŁTOWANIE TERENU:
  • tereny górzyste i jeziora - lokalizowanie na stokach południowych
  • miasta w kotlinach: północne i zachodnie tereny [ze względu na przewietrzanie]

BLISKOŚĆ WÓD:
  • nie bezpośrednio nad wodami: owady, mgły, wilgoć, możliwość podtopień

NASŁONECZNIENIE:
  • dobrze jest wybrać taką działkę, która zapewni odpowiednie nasłonecznienie w adekwatnych miejscach [np. taras i strefa dzienna od południowej strony a ulica od północnej] 

WIEJĄCE WIATRY:
  • tereny na zachodnie, południu miast [wiatry wieją z zachodu i południa - przynoszą świeże powietrze, wywiewają dymy i spaliny na północ i wschód] 

RODZAJ PODŁOŻA:
  • sprawdzić czy teren nie jest w obszarze szkód górniczych, czy w sąsiedztwie nie ma urobiska, czy teren nie jest osuwiskowy

INFRASTRUKTURA DROGOWA:
  • zapewnienie możliwości dojazdu do działki
  • z dala od dróg szybkiego ruchu

INFRASTRUKTURA TECHNICZNA:
  • zaopatrzenie budynku w media

SĄSIEDZTWO:
  • jak blisko do miasta - czy dostępne są podstawowe usługi - szkoły, przedszkola, sklepy
  • czy w pobliżu nie ma czegoś zakłócającego spokój - np. lotnisko

MIEJSCOWY PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO:
  • może się okazać, że w planie jest zapisana możliwa powierzchnia zabudowy działki, ilość kondygnacji, spadki dachu itd. i to może kolidować z potzrebami

UPODOBANIA INWESTORÓW