POWIERZCHNIE UŻYTKOWE W BUDOWNICTWIE - DEFINICJE

INFORMACJE OGÓLNE

• o problematyce powierzchni traktuje kilka aktów prawnych (w zależności od celu ustalenia danej powierzchni np. na potrzeby budownictwa, wyceny nieruchomości, zarządzania nieruchomością, naliczania podatków itp.), a powierzchnie w zależności od stosowanej podstawy prawnej są różne
• na potrzeby budownictwa stosuje się następujące akty prawne i normy:
• • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
  • Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego
  • PN-ISO 9836:1997 Właściwości użytkowe w budownictwie. Określenie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych
  • PN-70/B-02365 Powierzchnia budynków. Podział, określenia i zasady obmiaru
• możemy wyróżnić następujące sytuacje przy wyborze sposobu obliczania powierzchni:
• • obliczania powierzchni, gdy budynek istnieje już długo i wszystkie powierzchnie w dokumentacji są obliczane zgodnie z PN-70/B-02365. Wtedy kontynuujemy przyjęty pierwotnie sposób obliczania, gdyż te same powierzchnie zmierzone wg PN-ISO 9836:1997 mogą dać zupełnie inny wynik
  • obliczania powierzchni, gdy budynek dopiero co został wybudowany i wszystkie powierzchnie w dokumentacji są obliczane zgodnie z PN-ISO 9836:1997. Wtedy obmiar wykonywany jest również zgodnie z tą normą
  • obliczania powierzchni, na poziomie projektowania budynku - wtedy zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, wszystkie powierzchnie w dokumentacji są obliczane zgodnie z PN-ISO 9836:1997
• obecnie obowiązująca norma PN-ISO 9836:1997 Właściwości użytkowe w budownictwie. Określenie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych jest tłumaczeniem hiszpańskiej wersji normy. Należy mieć to na uwadze przy odczytywaniu definicji powierzchni. Powierzchnie tarasów, loggii, balkonów w krajach śródziemnomorskich mogą być traktowane jako równoważne z pomieszczeniami zamkniętymi, ze względu na warunki klimatyczne. W Polsce klimat się różni, a zatem sposób użytkowania tych powierzchni także jest inny. Dlatego mogą pojawić się pewne nieścisłości w czytaniu negatywowych ustępów normy dotyczących powierzchni nettom a co za tym idzie również jej składowych.

ZASADY OBMIARU

PN-ISO 9836:1997	PN-70/B-02365
pomiaru dokonuje się na poziomie posadzki odpowiedniej kondygnacji	pomiaru dokonuje się na wysokości 1,0 m ponad poziomem podłogi odpowiedniej kondygnacji
wymiary ustala się dla budynku w stanie wykończonym, z uwzględnieniem tynków, wykładzin, ale z pominięciem listew przypodłogowych, progów, cokołów	wymiary ustala się dla budynku w stanie surowym bez uwzględnienia oblicowania
powierzchnie otworów drzwiowych i okiennych oraz nisze w elementach zamykających nie są wliczane do powierzchni pomieszczeń	do powierzchni pomieszczeń nie dolicza się wnęk o powierzchni rzutu poziomego poniżej 0,1m2;  od powierzchni pomieszczeń nie odlicza się pilastrów o powierzchni rzutu poziomego poniżej 0,1m2; do powierzchni pomieszczeń nie wlicza się powierzchni przejść, otworów okiennych i drzwiowych
powierzchnię oblicza się w metrach, a wyniki podaje się z dokładnością do 0,1m2	powierzchnię oblicza się w metrach, a wyniki podaje się z dokładnością do 0,10m2

POWIERZCHNIA ZABUDOWY

• powierzchnia zabudowy wyznaczona jest przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu w stanie wykończonym.
• do powierzchni zabudowy wliczamy / nie wliczamy:

wliczamy	nie wliczamy
budynek liczony po zewnętrznych jego krawędziach	obiektów budowlanych ani ich części nie wystających ponad powierzchnię terenu elementów drugorzędnych np. schodów zewnętrznych, ramp, daszków, markiz, występów dachowych powierzchni zajmowanej przez wydzielone obiekty pomocnicze np. szklarnie, altany, szopy

POWIERZCHNIA CAŁKOWITA

• powierzchnia całkowita budynku = powierzchnia całkowita wszystkich kondygnacji
• oblicza się powierzchnię całkowitą dla wszystkich kondygnacji - zarówno podziemnych jak i nadziemnych
• powierzchnię całkowitą liczymy po obrysie zewnętrznym budynku
• licząc powierzchnię całkowitą różnicujemy w jej obrębie powierzchnie o zróżnicowanej wysokości
• do powierzchni całkowitej wliczamy / nie wliczamy:

wliczamy	nie wliczamy
poddasza tarasy tarasy na dachach balkony loggie kondygnacje techniczne kondygnacje magazynowe	pustej przestrzeni technologicznej pomiędzy gruntem a podłogą pierwszej kondygnacji - tzw. crawling spaces (stosowane np. w Danii jako przestrzeń technologiczna do lokalizacji rur, przewodów itp.) przestrzeni wewnętrznej stropodachów wentylowanych poddasza nieużytkowego, nie nadającego się do poruszania się w pozycji wyprostowanej

POWIERZCHNIA NETTO

• powierzchnia netto budynku = powierzchnia netto wszystkich kondygnacji
• oblicza się powierzchnię netto dla wszystkich kondygnacji - zarówno podziemnych jak i nadziemnych
• powierzchnię netto liczymy po obrysie wewnętrznych ścian budynku
• powierzchnia netto jest powierzchnią ograniczoną przez elementy zamykające
• licząc powierzchnię netto różnicujemy w jej obrębie powierzchnie o zróżnicowanej wysokości
• powierzchnia netto dzieli się na:
• • powierzchnię użytkową
  • powierzchnię usługową
  • powierzchnię ruchu
• do powierzchni netto wliczamy / nie wliczamy:

wliczamy	nie wliczamy
wszystkie pomieszczenia w budynku  elementy łatwe do demontażu	powierzchni nie ograniczonych przez elementy zamykające np. balkony, tarasy, loggie powierzchni otworów na drzwi i okna oraz nisz/wnęk w elementach zamykających

POWIERZCHNIA UŻYTKOWA

• powierzchnia użytkowa jest składową powierzchni netto (wszystkie wytyczne dotyczące powierzchni netto dotyczą także powierzchni użytkowej np. obmiar po wewnętrznym obrysie ścian)
• powierzchnię użytkową dzielimy na:
• • powierzchnię użytkową podstawową
  • powierzchnię użytkową pomocniczą
• powierzchnię użytkową obliczamy z uwzględnieniem z uwzględnieniem §11. punktu 2. podpunktu 2) b) Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego: 
• • powierzchnię pomieszczeń lub ich części o wysokości w świetle równej lub większej od 2,20 m należy zaliczać do obliczeń w 100%, o wysokości równej lub większej od 1,40 m, lecz mniejszej od 2,20 m - w 50%, natomiast o wysokości mniejszej od 1,40 m pomija się całkowicie
• do powierzchni użytkowej wliczamy / nie wliczamy:

wliczamy	nie wliczamy
wszystkie pomieszczenia w budynku nie stanowiące powierzchni ruchu ani powierzchni usługowej	powierzchni ruchu czyli np. klatek schodowych, korytarzy, ramp, pochylni, poczekalni (budynku użyteczności publicznej) powierzchni nie ograniczonych przez elementy zamykające np. balkony, tarasy, loggie

POWIERZCHNIA RUCHU

• powierzchnia ruchu jest składową powierzchni netto przeznaczoną dla ruchu wewnątrz budynku (wszystkie wytyczne dotyczące powierzchni netto dotyczą także powierzchni ruchu np. obmiar po wewnętrznym obrysie ścian)
• do powierzchni ruchu wliczamy / nie wliczamy:

wliczamy	nie wliczamy
powierzchnie służące dla ruchu wewnątrz budynku np. powierzchnia klatki schodowej, korytarzy, wewnętrznych ramp i pochylni, poczekalni, balkonów ewakuacyjnych powierzchnia netto szybu dźwigowego, schodów ruchomych, podnośników, przenośników	powierzchni usługowej oraz powierzchni użytkowej

POWIERZCHNIA USŁUGOWA

• powierzchnia usługowa jest składową powierzchni netto przeznaczoną dla ruchu wewnątrz budynku (wszystkie wytyczne dotyczące powierzchni netto dotyczą także powierzchni usługowej np. obmiar po wewnętrznym obrysie ścian)
• powierzchnia usługowa jest powierzchnią przeznaczoną na usytuowanie instalacji i urządzeń technicznych, takich jak:
• • instalacje kanalizacyjne
  • instalacje wodne
  • instalacje ogrzewania i ciepłej wody
  • instalacje gazowe i na paliwa płynne
  • instalacje elektryczne, prądnice
  • wentylacja, klimatyzacja i systemy chłodnicze
  • instalacje telefoniczne i urządzenia rozdzielcze
  • instalacje usługowe, trzony kominowe, kanały przełazowe, pomosty techniczne

STRUKTURA PRZESTRZENNA WCZESNO-RENESANSOWYCH PAŁACÓW WE FLORENCJI.

INFORMACJE OGÓLNE

• wczesny renesans przypada na lata 1420-1500
• rozwija się budownictwo świeckie, w tym głównie pałace, wille, ratusze, kamienice mieszczańskie

WCZESNORENESANSOWE PAŁACE FLORENCKIE

• pałace do okresu renesansu pełniły funkcje obronne
• w renesansie pałac z bastionu obronnego zmienił się w reprezentacyjny budynek mieszkalny
• pałace lokalizowane są w mieście, a wille poza miastem
• pałace zamieszkiwane są przez zamożne rody, których rywalizacja wpływa na wznoszenie co raz to okazalszych pałaców

STRUKTURA PRZESTRZENNA PAŁACÓW

• prostokątny, regularny plan
• zwarta bryła - otwarta do wnętrza, a nie na zewnątrz - pozostałości obronnego charakteru. Mała ilość perforacji elewacji zewnętrznych, małe okna, natomiast wewnętrzne elewacje podsiadają duże, pełnowymiarowe okna, krużganki, otwarte na wewnętrzny dziedziniec
• budynek 3-kondygnacyjny, co odzwierciedlone jest zróżnicowaniem w sposobie opracowania elewacji (zgodnie z tradycją florencką):
• • parter - rustyka
  • pierwsze piętro - boniowanie
  • mezzanino - gładkie
• wewnętrzny dziedziniec - tzw. cortile o kształcie odpowiadającym formie rzutu budynku
• • wewnętrzny dziedziniec otoczony arkadowymi podcieniami, krużgankami
  • pełnił funkcje reprezentacyjne i komunikacyjne, zapewniając doświetlenie wnętrz
• każdemu piętru odpowiadała adekwatna funkcja:
• • parter - pomieszczenia gospodarcze oraz wartownia
  • pierwsze piętro - pomieszczenia recepcyjne z sypialniami
  • mezzanino - służba
• zwarta bryła budynku mocno zamknięta wydatnym gzymsem wieńczącym
• rzut pałacu o wyraźnie zaznaczonych osiach kompozycyjnych
• pomieszczenia w zależności od tego jaką pełnią funkcję były odpowiednio zróżnicowane w skali
• pomieszczenia projektowano wspólnie z ich elementami wyposażenia

PRZYKŁADY

• Pałac Medici-Riccardi | 1444r. | Michelozzo
• Pałac Rucellai | 1457r. | Alberti

PANTEON – STRUKTURA PRZESTRZENNA

INFORMACJE OGÓLNE

• Panteon jest świątynią poświęconą wielu bogom
• usytuowany na Placu Marsowym w Rzymie
• dzisiejsza bryła budynku jest w zasadzie taka sama jak pierwotna struktura, także nazwana Panteonem  wybudowana przez Marka Agrypę - doradcy Cezara Augusta w 27 r. p.n.e.
• Dzisiejszy budynek pochodzi z lat 80 n.e. i został ufundowany przez cesarza Hadriana

REPUBLIKAŃSKIE I CESARSKIE FORA W STAROŻYTNYM RZYMIE

FORUM

• główny plac publiczny, rynek w miastach rzymskich
• forum jest sercem rzymskich miast
• lokalizacja: na skrzyżowaniu dwóch głównych szlaków komunikacyjnych miasta: decumanus i cardo
• forma: prostokątna
• elementy zagospodarowania: portyki, świątynie, budowle publiczne
• funkcja: miejsce zgromadzeń, targów, sądów, uroczystości publicznych

TEORIA KEVINA LYNCHA

artykuł do pobrania stąd

KEVIN LYNCH:

• amerykański urbanista
• jego praca przypada na okres 1960-19190

MAPY POZNAWCZE - WPROWADZENIE:

• mapy poznawcze stanowią osobiste, indywidualne reprezentacje środowiska znanego danej osobie
• badania nad mapami poznawczymi odbywały się zanim Kevin Lynch podjął ten temat
• pierwsze badania dotyczące map poznawczych prowadził E.C. Tolman. Badania na szczurach wpuszczonych do labiryntu pozwoliły mu na określenie, że szczury nie uczą się drogi zapamiętując serię zakrętów, ale "mapując" przestrzeń labiryntu i na tej podstawie się w niej orientują - czyli tworzą właśnie "mapę poznawczą"
• po niemal 20-stu latach od badań Tolmana Kevin Lynch skupił się na teorii "map poznawczych", wydając swoją książkę "The image of the city"

POMOCNIK - SZABLONY PLANSZ

Nie od dzisiaj wiadomo jak duże znaczenie ma sposób podania projektu - może albo pomóc, albo zaszkodzić - ale zdecydowanie lepiej, gdy działa in plus. Pomimo, że wszyscy wiemy jak przygotować "dobre plansze", to ostatecznie nie zawsze nam to wychodzi - powody są różne: albo mamy za mało czasu, i wrzucamy na planszę elementy tak, byle by weszły i planszę można było wysłać do druku, albo znajdziemy tysiąc innych wymówek, zapominając, że powiedzenie "nawet byle g**** ładnie zapakowane można sprzedać", ma swoje bardzo realne podstawy. 

Kilka najważniejszych kwestii na które trzeba zwrócić uwagę, tworząc plansze:

• kompozycja planszy
• kolorystyka planszy
• opisy, elementy informacyjne

POMOCNIK - PROSTY SPOSÓB NA SCHWARZPLAN

SCHWARZPLAN:

• Rysunek pokazujący zabudowę (czerń) na tle przestrzeni niezabudowanych (biel)
• Nie pokazuje się na nim elementów takich jak: drogi, woda, roślinność
• Schwarzplan dobrze pokazuje strukturę przestrzeni

JAK ZROBIĆ:

Istnieje kilka sposobów na stworzenie schwarzplan`u - każdy ma plusy jak i minusy. Jeśli mamy sporo czasu, albo dostęp do wektorowej mapy (np. CAD`owskiej) - wtedy z reguły nie ma problemu. Gorzej gdy przychodzi nam się zmierzyć ze stworzeniem schwarzplanu od "podszewki". Możemy sami żmudnie obrysowywać mapę poliliniami, ale gdy czas nagli potrzeba nieco mniej czasochłonnego sposobu. 

Bardzo pomocnym narzędziem jest www.geoportal.gov.pl, którego zasoby pozwalają nam na stworzenie dobrej bazy do szybkiej "przeróbki" na schwarzplan.

Cała praca nad wygenerowaniem z mapy z geoportalu schwarzplan`u w Photoshopie zajmuje niecałą godzinę, w zależności od tego jaką mamy mapę wyjściową. Dużo czasu pochłaniają ostatnie poprawki polegające na czyszczeniu napisów i pozostałości, jeśli nie da się ich "odjąć" na poziomie tworzenia mapy z jej pierwotnego źródła.

Cała procedura została opisana w tutorialu, który można ściągnąć stąd.

Gotowy plik finalny można ściągnąć stąd.
źródło mapy: www.geoportal.gov.pl

HISTORIA URBANISTYKI - STAROŻYTNY WSCHÓD

• społeczny podział pracy, odzwierciedlający się w formach ustroju społeczno-gospodarczego jest motorem napędowym rozwoju funkcji miejskich
• warunkiem koniecznym do powstania miast był wzrost wydajności pracy w rolnictwie co przełożyło się na produkcję nadwyżki żywności, która mogła być przeznaczona na wyżywienie nierolniczej ludności miejskiej
• układy przestrzenne miast starożytnego Wschodu odzwierciedlają absolutny charakter władzy (władca jest też najwyższym kapłanem, nie ma instytucji które umożliwiałyby mieszkańcowi wpłynięcie na losy państwa)
• duża dysproporcja w wielkości i jakości budynków pałacowych, świątyń a budynkami mieszkalnymi
• brak przestrzeni publicznych
• troska budowniczych o warunki sanitarne
• istnienie równolegle: regularnych i nieregularnych układów, jak i układów mieszanych

HISTORIA URBANISTYKI - CZYNNIKI ROZWOJU MIAST

CZYNNIKI ROZWOJU MIAST:

• są to tzw. czynniki urbanistyczne
• określenie "czynniki urbanistyczne" pochodzi od prof. Tadeusza Tołwińskiego, który zauważył "określone wpływy w konstrukcji i formie miast budowanych w rożnych czasach"
• czynniki urbanistyczne oddziałują na miasto równocześnie
• wyróżniamy następujące czynniki:

KONSTRUKCJE BUDOWLANE - FUNDAMENTY

FUNDAMENT:

• budowla jest posadowiona na gruncie i z nim związana z pomocą fundamentu
• • ustrój budowlany przekazujący obciążenia (pionowe i poziome) z budowli na podłoże
  • fundament (czyli odpowiedni poszerzenie muru, czy słupa) pozwala na rozłożenie obciążenia na większa powierzchnię, tak, by naprężenia pod fundamentem nie przekroczyły wielkości dopuszczalnych, gdyż grunt ma mniejszą wytrzymałość niż materiały budowlane i pod wpływem obciążeń osiada

MIASTA PRZEMYSŁOWE WŁÓKIENNICZE - POLSKA

MIASTO PRZEMYSŁOWE - DEFINICJA

• duży ośrodek produkcji fabrycznej i skupisko osadnicze o strukturze funkcjonalno-społecznej i układzie przestrzennym ukształtowanym pod wpływem funkcji wytwórczej tego ośrodka
• formy przestrzenne miasta przemysłowego:
• • formy zespołów wynikające z planowanej działalności inwestorskiej (rodzaj działalności determinuje formę układu zespołu)
  • formy zespołów wynikające z pozaplanowych czynników

RAR-4 89.WARTOŚCI FORMALNE I TREŚCIOWE POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW ARCHITEKTURY UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ W IMPERIUM ROMANUM

SZTUKA IMPERIUM ROMANUM:

• sztuka rzymska oparta jest na wzorach greckich i etruskich
• różnice pomiędzy sztuką grecką a rzymską: 
• rzymską sztukę cechuje dążenie do monumentalności
• większa dbałość o wnętrza budynków aniżeli o ich zewnętrze 
• w Rzymie relacje pomiędzy modułami są sztywne, nieprzekraczalne, podczas gdy w Grecji stosuje się je ze zdecydowanie większą swobodą
• sztuka rzymska bardziej ozdobna, stąd też stosowanie najchętniej porządku korynckiego, jako najbardziej ozdobnego
• patos, siła, monumentalizm
• pojawiają się nowe technologie: odlew z brązu, wypalanie terakoty, cement

RAR-4 88.SCHARAKTERYZOWAĆ IDEE ROZWOJU ARCHITEKTURY UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ W STAROŻYTNEJ GRECJI

IDEE ROZWOJU:

• grecka demokracja pozwalała na poczucie własnej wartości i godności, co prowadzi do wysokiej świadomości politycznej, kulturowej, co z kolei przyczyna się do rozwoju i rozkwitu kultury
• dobrze funkcjonujące społeczeństwo, którego podstawowe potrzeby zostają zapewnione, chce i może interesować się i uczestniczyć w rozwoju kulturalnym 
• śledzi się przemowy polityków, bierze udział w filozoficznych dysputach, obrzędach religijnych, uczęszcza na przedstawienia teatralne, czy ogląda się dzieła artystów - te wszystkie czynności wymagają odpowiednich przestrzeni - budynków użyteczności publicznej
• życie kulturalne dla Greków jest bardzo ważne, o czym świadczy chociażby sam fakt zaprzestania walk na czas igrzysk olimpijskich

RAR-4 87.CHARAKTERYSTYKA ZAŁOŻEŃ FORMALNYCH I FUNKCJONALNYCH ARCHITEKTURY ŚWIĄTYNI GRECKIEJ W TRZECH PORZĄDKACH ARCHITEKTONICZNYCH

• pierwotnie obrzędy religijne odbywają się pod gołym niebem, na wolnym powietrzu, przed ołtarzem
• rzuty poziome świątyń, pomimo różnic w układach posiadają dwa powtarzające się pomieszczenia: cela [inaczej zwana nawą, w której znajduje się posąg bóstwa, najważniejsze pomieszczenie, w wypadku wybitnie dużych świątyń dzielony na 3 części] i przedsionek [znajduje się w przedniej części świątyni, zawierający się pomiędzy dwoma wysuniętymi ścianami - antami, poprzedza celę]

RAR-4 86.KLASYCZNOGOTYCKA KATEDRA FRANCUSKA - RZUT, KONSTRUKCJA, DETAL

• na podstawie katedry w Amiens [1220-1288]
• poza tym dobrym przykładem jest także katedra w Chartres

RAR-4 85.PROGRAM FUNKCJONALNY KLASZTORU CYSTERSKIEGO W UJĘCIU PRZESTRZENNYM

CYSTERSI:

• założycielem zakonu cystersów był benedyktyn Robert z Molesme, który sprzeciwiał się stylowi życia zakonnego propagowanego przez mnichów w Cluny
• odłączył się on od benedyktynów i założył własny zakon - cystersów 
• pierwszy klasztor został założony w Citeaux - stąd pochodzi nazwa cystersi
• cystersi posiadali bardzo surową regułę zakonną stawiającą na całkowite uniezależnienie się i samowystarczalność, stad też często wybierano miejsca zlokalizowane przy rzece [dostęp do wody] i poza murami miasta [co było zapisane w regule]
• zakony cysterskie jako bardzo cenione, bardzo szybko rozpropagowały się po Europie - każdy zabiegał żeby je mieć, stąd też powstało wiele filii, z których te bardziej znane znajdują się w Clairvaux i Morimond
• wszystkie klasztory bazowały na podstawowym schemacie funkcjonalnym, które uwarunkowane były srogą regułą [nie można było budować wież, półkolistych absyd, dekoracji wnętrza]

RAR-4 84.KLASYCZNY MODEL KOŚCIOŁA BIZANTYJSKIEGO (ZAŁOŻENIA 5-OSIOWE) - PRZESTRZEŃ WNĘTRZA, BRYŁA ZEWNĘTRZNA, KONSTRUKCJA SKLEPIEŃ

• po 313 roku Konstantyn Wielki przyznaje chrześcijanom swobodę praktykowania swojej religii [wcześniej religia była zakazana i tzw. "pierwsi chrześcijanie" spotykali się w katakumbach]
• nastąpiła więc potrzeba posiadania miejsca kultu - do tego celu zaadaptowano rzymską bazylikę - miejsce handlu, ze względu na jej dużą pojemność
• na samym początku bazylika miała formę prostopadłościanu, podzielonego na 3 nawy - nawa główna była wyższa niż nawy boczne, co pozwalało na lepsze doświetlenie wnętrza. Na krótszym boku bryły kościoła z jednej strony znajdowało się wejście, a po przeciwnej absyda z podwyższona posadzką. Absyda była miejscem przeznaczonym dla kapłana - gdzie odbywał nabożeństwo

RAR-4 83.ZAŁOŻENIA IDEOWE I KOMPOZYCYJNO-FUNKCJONALNE RENESANSOWYCH PLANÓW MIEJSKICH

ZAŁOŻENIA IDEOWE:

• w renesansie bardzo popularne stają się projekty miast idealnych, które podporządkowane są czynnikom gospodarczym, społecznym, obronnym oraz estetycznym
• wytyczne ideowe:
• • lokalizacja miasta nad rzeką - zapewnienie wody, higieny, środka transportu
  • zbudowane na kilku poziomach - poziomy dostosowane do klas społecznych - bogatsi na górze, niżej biedniejsi, a najniższy poziom dla komunikacji i transportu
  • szerokość ulicy powinna odpowiadać połowie wysokości przyległych do niej zabudowań
• formalnie:
• • układy promieniste, symetryczne, osiowe
  • układy oparte na wielobokach regularnych, układy gwieździste
  • geometryczne układy aranżacji przestrzeni miasta
  • ściśle wydzielone kwartały zabudowy

PRZYKŁADY:

• PALMA NUOVA - Vincent Scamozzi - założenie koncentryczne, promieniste - pięcioosiowe; symetryczne, otoczone 9 sercowymi basztami, fosą oraz wałami ziemnymi w formie 9-ramiennej gwiazdy; punktem centralnym jest rynek
• ZAMOŚĆ - Bernardo Morando - 1580 - miasto-twierdza, zlokalizowane na terenach bagnistych, w rozlewisku dwóch rzek, na niewielkim wzniesieniu; podstawą miał być 6-bok, ale okazało się, że trzeba dobudować rezydencję Zamoyskiego, więc powiększono plan do 7-boku; ortogonalna siatka ulic; zawiera trzy place: rynek główny [reprezentacyjny], solny [targowy] i wodny [wokół niego mieszkania ważnych osobowości]; rynek otoczony arkadowymi podcieniami z których wchodzi się do kawiarni, sklepów

Zamość - plan, więcej informacji

RAR-4 82.TYPY PRZESTRZENNO-KOMPOZYCYJNE UKŁADÓW MIEJSKICH W ŚREDNIOWIECZU

• miasta średniowieczne rozwijają się albo z grodów, albo od podstaw, z powodu zniszczenia większości miast istniejących w starożytności przez najazdy barbarzyńców [w czasie wielkiej wędrówki ludów]
• na przełomie IX-XI wieku rozpoczyna się proces powstawania i rozwoju miast europejskich 
• na formę miasta ma wpływ wiele czynników: przyrodniczy, gospodarczy, społeczny, komunikacji, warowności czy kompozycji urbanistycznej

RAR-4 81.OMÓWIĆ BAROKOWĄ ZASADĘ JEDNOŚCI SZTUK NA PRZYKŁADACH POLSKICH BUDOWLI SAKRALNYCH

ZASADA JEDNOŚCI SZTUK:

• zasada ta sprowadza się do syntezy różnych dziedzin sztuki, np. malarstwa, rzeźby, muzyki, architektury, co ma doprowadzić oglądającego do głębokiego przeżycia, swoistego katharsis 
• zasada jedności sztuk rozwija się mocno w okresie baroku, kiedy to starano się mocno oddziaływać na społeczeństwo, by przyciągnąć ich z powrotem do kościoła
• toteż architektura wspierana jest przez środki takie jak: malarstwo iluzjonistyczne, rzeźba, stosowanie różnorodnych materiałów, gra światłocienia, muzyka i iluzje optyczne