TWÓRCZOŚĆ ALVARA AALTO NA TLE NA TLE ROZWOJU ARCHITEKTURY MODERNISTYCZNEJ ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM KONCEPCJI ARCHITEKTURY ORGANICZNEJ

ALVAR AALTO:

• żył w latach 1898-1976 (78 lat)
• architekt finlandzki, ale jego twórczość dotyczy też innych krajów - m.in. Szwecji
• postrzegany jako architekt modernistyczny, ale jego podejście do architektury wynikało nie z idei czy teorii, ale z próby zrozumienia, interpretowania tradycji narodowej, sposobu życia użytkowników jego architektury, odwoływania się do rodzimego kontekstu - korzystania z niego
• założył swoja pierwszą pracownię w 1921 w Jyvaskyla (Finlandia) - jego prace w pierwszym okresie są w stylu północnego klasycyzmu, który dominował w ówczesnym czasie
• w latach 20` i 30` wraz z żona Aino, odbywa wiele podróży do Europy i zaznajamia się z modernistycznymi trendami
• w 1935 zakłada firmę produkującą wyposażenie obiektów - Artek
• architekt wszechstronny - projekty urbanistyczne, budynków użyteczności publicznej, zakładów przemysłowych, obiektów sakralnych, prywatnych domów, mieszkaniówki, wnętrz i ich wyposażenia

RAR-1 20.CO TO JEST REWITALIZACJA OBSZARÓW MIEJSKICH?

REWITALIZACJA:

• oznacza proces zmian przestrzennych, technicznych, społecznych i gospodarczych podjętych w interesie publicznym, których celem jest wyprowadzenie obszaru z sytuacji kryzysowej, przywrócenie mu dawnych funkcji oraz stworzenie warunków do jego dalszego rozwoju z wykorzystaniem jego cech endogenicznych
• pojęcie stosowane w odniesieniu do części miasta lub zespołów obiektów budowlanych, które w wyniku przemian gospodarczych, społecznych, ekonomicznych i innych utraciły swoją pierwotną funkcję i przeznaczenie
• rewitalizacja jest działaniem interdyscyplinarnym, z zakresu planowania przestrzennego, budownictwa, ekonomii, polityki społecznej
• kilka problemów na których skupia się zagadnienie współczesnej rewitalizacji obszarów miejskich: 
• • ożywienie opustoszałych śródmieść, które utraciły znaczenie jako centra handlowe miast - polepszenie jakości przestrzeni publicznych w mieście
  • poprawa jakości życia i odtworzenie więzi społecznych na wielkich osiedlach - blokowiskach
  • tworzenie lokalnych wspólnot, które dbają o otaczający ich skrawek ziemi -  poczucie przynależności 
  • rozwiązywanie problemów przy pomocy Lokalnych Programów Rewitalizacji
  • 
    

RAR-1 19.CO TO JEST ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE. WYMIEŃ ELEMENTY SKŁADOWE

ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE:

• całokształt ożywionych i nieożywionych składników przyrody, ściśle ze sobą powiązanych

ELEMENTY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO:

• budowa geologiczna
• rzeźba terenu
• klimat
• stosunki wodne
• gleba
• organizmy żywe

RAR-1 18.IDEA MIASTA-OGRODU E. HOWARDA. PRZYKŁADY REALIZACJI

IDEA:

• intensywna urbanizacja w okresie tzw. boomu przemysłowego przyczyniła się do wielu problemów: przeludnienia, bezdomności, pogorszenia warunków życia - standard życia  wmieście pogarszał się pomimo bogacenia się ludności
• kryzysowa sytuacja miast była impulsem do rozważań nad nowymi koncepcjami urbanistycznymi które miały rozwiązać problemy ówczesnych miast
• jedną z koncepcji jest idea miasta-ogrodu Ebenezer`a Howard`a 
• miasto jest "skończoną" jednostką, która może pomieścić określoną ilość ludzi i zawiera określoną przestrzeń, otoczoną pasem zieleni produkcyjnej - w momencie, gdy miasto osiąga szczytową formę, tworzy się nowa niezależna jednostka urbanistyczna w formie miasta-satelity dla bazowego miasta. Satelita jest samodzielnym organizmem, posiada własne struktury, zapewnia pracę i żywność dla swoich mieszkańców
• w ten sposób zachowuje się równowagę pomiędzy wszystkimi elementami tworzącymi miasta - nie następuje przeludnienie, niedobór pracy, niedobór mieszkań, zieleni, żywności itp.
• miasto-ogród to koncepcja miasta, które miało zajmować powierzchnię 2450 ha [450 ha w formie koła o promieniu 1,2 km - obszar zabudowany, a pozostałe 2000 ha to zaplecze zieleni]
• centralnie położone miasto miało być połączone gwiazdą 6 ulic z krajową siecią drogową
• zakładano 30 000 mieszkańców jako docelową wielkość miasta
• środek miasta przeznaczony został na park centralny z rozmieszczonymi wokół niego budynkami użyteczności publicznej [ratusz, muzeum, teatr, biblioteka]
• dookoła parku - galeria mieszcząca krytą promenadę, ogród zimowy, sklepy
• dalej - domy otoczone ogrodem w formie pierścieniowych bulwarów, z których środowy skupiałby budynki użyteczności publicznej
• zewnętrzną strefę miasta stanowiłyby tereny uprawne
• w efekcie idea okazała się w praktyce trochę utopijna: tylko duże miasto daje możliwość zatrudnienia, część mieszkańców satelity i tak pracuje w mieście macierzystym, wiec traktuje satelitę tylko jako sypialnię, satelita w żaden sposób nie jest powiązana z miastem macierzystym

PRZYKŁADY:

• idea Howarda kodyfikowała, opisywała i rozpowszechniała ideę, która została już wcielona w życie przed Howardem - osiedle Bournville wokół fabryki Cadbury, osiedle Port Sunlight w Anglii, czy osiedla zakładane przez rodzinę Krupp w Niemczech
• "pierwsze" miasto-ogród: Letchworth, później ogrody Hampstead oraz Welwyn
• Najstarsze miasto-ogród w Niemczech: Marga - więcej
• w Polsce: w Gliwicach osiedle Wilcze Gardło, Podkowa Leśna, Milanówek

RAR-1 17.CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA KSZTAŁTOWANIE TERENÓW ZIELENI

TERENY ZIELENI:

• obszary pokryte roślinnością
• posiadają określoną funkcję [zieleń publiczna: skwery, bulwary, parki; zieleń o specjalnym przeznaczeniu: ogrody zoologiczne, botaniczne, cmentarze; zieleń osiedlowa; zieleń produkcyjna]

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA KSZTAŁTOWANIE TERENÓW ZIELENI:

• PRZYRODNICZE
• jakość gleb
• czynniki hydrologiczne
• klimat/mikroklimat
• pokrycie terenu [szata roślinna]
• ukształtowanie terenu
• GOSPODARCZO - SPOŁECZNE
• użytkowanie terenu
• demografia
• bliskość terenów zurbanizowanych
• dostępność terenów
• lokalizacja przemysłu
• tradycje regionalne
• zapotrzebowanie na tereny rekreacyjne
• charakter miasta

RAR-1 16.CHARAKTERYSTYCZNE SCHEMATY ROZWIĄZAŃ PRZESTRZENNYCH OGRODÓW W PRZEKROJU HISTORYCZNYM

STAROŻYTNOŚĆ:

• wiadomości na temat ogrodów z malowideł, płaskorzeźb, opisów
• ogrody są proste [forma prostokąta], zamknięte [otoczone ogrodzeniem], osiowe [brama-obiekt architektoniczny-winnica-altana-zbiornik wody ze święta wodą - wszystko to na osi], symetryczne, jednoprzestrzenne, tarasowe
• EGIPT
• • rozwojowi ogrodów sprzyja: żyzna dolina Nilu, rozwój hydrotechniki, potrzeba wprowadzenia zieleni w suchym i gorącym klimacie
  • ogrody mają charakter ozdobny i użytkowy
• MEZOPOTAMIA [BABILON I ASYRIA]
• • rozwojowi ogrodów sprzyja: żyzna dolina rzek Eufratu i Tygrysu, potrzeba wprowadzenia zieleni w suchym i gorącym klimacie
  • sztuczne wysokie tarasy i "wiszące" ogrody [są zbudowane na ceglanej konstrukcji z kolebkowymi sklepieniami - ogrody Semiramidy w Babilonie]
  • ogrody mają charakter ozdobny i użytkowy i kultowy
• PERSJA
• • przede wszystkim niewielkie ogrody przylegające do karawanserajów [domy zajezdne budowane na trasach handlowych], lub mieszczące się na ich dziedzińcach
  • ogród podzielony na równe części osiami krzyżującymi się w środku i zaakcentowanymi wąskimi kanałami wodnymi - w miejscu przecięcia fontanny, baseny
  • kanały wodne umożliwiały przy okazji nawadnianie ogrodu, a wodotryski orzeźwiały klimat - bogactwo urządzeń ogrodowych
• GRECJA
• • ogrody prywatne: znajdujące się wewnątrz domu - atrium i perystyl
  • ogrody publiczne: gimnazjony [rozwój tężyzny fizycznej i umysłowej - place, ulice, zieleń towarzysząca przestrzeniom sportowym, obiektom nauki] i akademie [tzw. święte gaje - ogrody myślicieli i uczonych greckich]

• RZYM
• • wyraźny podział na ogrody użytkowe [atria i perystyle] oraz ogrody rekreacyjno-reprezentacyjne
  • ogrody-parki cesarskie i ogrody-akademie posiadały układ swobodny, często krajobrazowy z geometrycznymi elementami
  • przy ogrodach cesarskich występują często zwierzyńce
  • posiadają bogaty zestaw form przestrzennych: rzeźby, malowidła, naczynia ogrodowe, aleje, rabaty kwiatowe, kolumnady, arkady, pergole, altany, tarasy widokowe, ogrody warzywne, obiekty sportowe itd.
  • charakter ogrodów jest typowo ozdobny, użytkowy, społeczny i reprezentacyjny
  • rodzaje ogrodów: miejskie ogrody przydomowe, ogrody-parki cesarskie, ogrody publiczne

RAR-1 15.JAKIE FUNKCJE SPEŁNIAJĄ WSPÓŁCZESNE OBSZARY WIEJSKIE

OBSZARY WIEJSKIE:

• tereny położone poza granicami administracyjnymi miast
• na poziomie międzynarodowym uznaje się definicję OECD, która mówi, że obszary wiejskie to te o gęstości zaludnienia mniejszej niż 150 os/km2

FUNKCJE:

• obszary wiejskie są wielofunkcyjne
• funkcja rekreacyjna, turystyczna
• funkcja rolnicza [produkcyjna]
• funkcja mieszkaniowa
• funkcja ochronna [ekologia]
• funkcja uzdrowiskowa [Ustroń, Goczałkowice itp.]
• ochrona przeciwpowodziowa [zakaz zabudowy terenów zalewowych]
• kulturowa [ochrona historycznej kompozycji krajobrazu ruralistycznego]

RAR-1 14.W JAKI SPOSÓB UWARUNKOWANIA ŚRODOWISKA NATURALNEGO WPŁYWAJĄ NA PLANOWANIE MIEJSCOWE I REGIONALNE

ŚRODOWISKO NATURALNE:

• ożywione i nieożywione składniki przyrody
• elementy środowiska naturalnego: budowa geologiczna, rzeźba terenu, klimat, stosunki wodne, gleba, organizmy żywe

WPŁYW ŚRODOWISKA NA PLANOWANIE: 

• istotny wpływ na planowanie ma ochrona środowiska naturalnego
• zagadnienia planowania przestrzennego w aspekcie ochrony środowiska obejmują:
• • zasoby i walory środowiska [możliwość wydobywania surowców mineralnych, pozyskiwania surowców rolniczych, rozwoju turystyki i rekreacji]
  • środowiskowe ograniczenia rozwoju miast i regionów oraz konflikty powstające na tle tych ograniczeń [np. budowa obwodnicy augustowskiej]
  • postulaty ochrony i kształtowania środowiska, które powinny być uwzględnione w koncepcjach i planach przestrzennego zagospodarowania
  • należy mieć na uwadze względy zrównoważonego rozwoju - racjonalne planowanie wykorzystania środowiska, tak by mogło się zregenerować 
• przy planowaniu należy uwzględnić warunki naturalne takie jak woda [możliwość podtopień], rzeźba terenu [możliwość osuwisk], klimat [zaproponowanie adekwatnych funkcji dla lokalnego mikroklimatu, np. obszary pod Wrocławiem nadają się na sady ze względu na swój klimat], glebę [dobra gleba wykorzystana pod rolnictwo]

RAR-1 13.PRZEDSTAWIĆ RELACJE ZALEŻNOŚCI POMIĘDZY MIEJSCOWYM PLANEM ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO A STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO:

• dokument określający w sposób ogólny sposób zagospodarowania terytorium gminy [zawiera informacje o przeznaczeniu terenów, np. pod zabudowę mieszkaniową, itp., ale także o przebiegu głównych szlaków komunikacyjnych, obszarów chronionych, sieci technicznych, itp.]
• studium jest aktem planowania przestrzennego, ale NIE JEST aktem prawa miejskiego [na jego podstawie nie może być wydana żadna decyzja administracyjna]
• studium jest natomiast aktem wewnętrznie obowiązującym, co znaczy, że wiąże wójta, burmistrza czy prezydenta miasta przy sporządzaniu m.in. miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego
• podmiotem odpowiedzialnym na stworzenie studium jest wójt, burmistrz, prezydent miasta, a uchwala go rada gminy
• studium przyjmowane jest jako uchwała rady gminy, ale nie posiada rangi przepisu prawa miejscowego, stanowi więc jedynie podstawę do opracowania MPZP 

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY STUDIUM A MPZP:

• podstawą dla sporządzenia miejscowych planów są wytyczne studium
• MPZP nie mogą naruszać postanowień studium
• MPZP jest już aktem prawa miejscowego

RAR-1 12.CO TO JEST KONCEPCJA PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA KRAJU? KTO JĄ OPRACOWUJE?

KONCEPCJA PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA POLSKI:

• Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Polski powstaje na mocy Ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
• dokument regulujący planowanie przestrzenne w skali Polski, obecnie opracowywana jest KPZP do roku 2030 
• celem strategicznym dokumentu jest efektywne wykorzystanie przestrzeni kraju i jej zróżnicowanych potencjałów rozwojowych, tak aby osiągnąć: konkurencyjność, zwiększenie zatrudnienia i większą sprawność państwa, spójność społeczną, gospodarczą oraz przestrzenną w długim okresie czasu
• dokument KPZP opracowuje Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, uwzględniając cele zawarte w rządowych dokumentach strategicznych
• Rada Ministrów przyjmuje KPZP oraz okresowe raporty o stanie zagospodarowania kraju
• Prezes Rady Ministrów przedstawia z kolei Sejmowi RP KPZP, by ministrowie i centralne organy administracji rządowej mogły sporządzić programy zawierające zadania rządowe, służące realizacji inwestycji o znaczeniu krajowym

KPZP OKREŚLA:

• uwarunkowania, cele, kierunki polityki przestrzennej państwa
• funkcję i specjalizację województw [np. śląsk o funkcji przemysłowej, a mazury rolniczej, agroturystycznej]
• politykę rozwoju miast, a w szczególności aglomeracji
• rozwój i restrukturyzację terenów poprzemysłowych
• politykę w zakresie rozwoju infrastruktury krajowej [transport, komunikacja, technicznej, szkolnictwa wyższego, instytutów badawczych, itp.]
• politykę państwa dotyczącą ochrony środowiska przyrodniczego wraz z rozwojem turystyki i rekreacji
• politykę dotyczącą organizacji w zakresie rolnictwa

RAR-1 11.PODAĆ PRZYCZYNY POWSTAWANIA TERENÓW POPRZEMYSŁOWYCH, OMÓWIĆ ICH RODZAJE ORAZ METODY I KIERUNKI PRZEKSZTAŁCEŃ

PRZYCZYNY POWSTAWANIA TERENÓW POPRZEMYSŁOWYCH:

• przenoszenie przemysłu w inne miejsce, zmiana profilu przemysłu, zmiana linii technologicznych. likwidacja zakładów pracy, nierentowność przemysłu na danym terenie

RODZAJE TERENÓW POPRZEMYSŁOWYCH:

• formalnie lub faktycznie porzuconych przez właściciela lub dysponenta tzw. ugorów
• przetrzymywane przez dotychczasowego właściciela w nadziei ewentualnego ponownego wykorzystania w dotychczasowej funkcji
• odłogowanych w oczekiwaniu na korzystne możliwości zagospodarowania lub sprzedaży w przyszłości

METODY:

• przeprowadzenie analiz uwarunkowań zewnętrznych i określenie wpływu projektowanych przekształceń na otaczający teren
• należy przekonać władze lokalne i społeczeństwo, że bezsprzecznie jest powtórnie wykorzystywać tereny poprzemysłowe, niż je zostawiać i inwestować w nowe, niezabudowane

KIERUNKI PRZEKSZTAŁCEŃ:

• t.pp. otoczone zabudową  - przekształcone w obszary usługowe skupiające usługi dzielnicowe i ogólnomiejskie o charakterze centrotwórczym [nacisk na usługi kulturalne, rekreacyjne, sportowe]
• t.pp. na terenach niezurbanizowanych - przekształcić w tereny zielone lub tereny usługowo-rekreacyjne, przez tworzenie ich na terenie parków, skansenów, ścieżek edukacyjnych, propagujących historię miejsca
• t.pp. w pobliżu terenów zurbanizowanych - można ponownie wprowadzić przemysł, lecz o innym profilu [żeby wykorzystać istniejącą infrastrukturę i budynki]

RAR-1 10.PODSTAWY PRAWNE PLANOWANIA MIEJSCOWEGO

• Planowanie Miejscowe jest podrzędne i podporządkowane Gospodarce Przestrzennej 
• przez pojęcie Planowanie Miejscowe rozumiemy planowanie na szczeblu lokalnym, na poziomie gminy
• dokumentem regulującym Planowanie Miejscowe, ale także Planowanie na szczeblu województwa i w końcu Planowanie na szczeblu krajowym jest  Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
• zadania samorządu gminnego, zadania własne gminy [jeśli chodzi o Planowanie Miejscowe] to:
• kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy
• uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego

• ponadto gmina sama dysponuje środkami pieniężnymi do realizacji swoich zadań na podstawie ustalonego budżetu gminy, co reguluje Ustawa o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 roku

RAR-1 09.STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY - CEL, METODA I PROBLEMATYKA, UWARUNKOWANIA I USTALENIA, POWIĄZANIA ZE STRATEGIĄ ROZWOJU GMINY

SUIKZP:

• dokument określający planowany sposób zagospodarowania całego terytorium gminy
• studium nie jest aktem prawa obowiązującego, więc na jego podstawie nie może być wydana żadna decyzja 
• jest natomiast dokumentem stanowiącym podstawę do opracowania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego

CEL:

• Głównym celem studium jest ustalenie kierunków rozwoju oraz zasad polityki przestrzennej gminy na podstawie rozpoznanych uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych. 

METODA I PROBLEMATYKA:

• decyzję o przystąpieniu do sporządzenia studium podejmuje Rada Gminy razem z prezydentem miasta, burmistrzem, wójtem 
• wyznacza się cele studium
• wykonuje się analizy i studia [komunikacji, infrastruktury, środowiska przyrodniczego, zabudowy, przemysłu, usług, rolnictwa]
• powstaje projekt studium który składa się z rysunków oraz części opisowej
• przedstawia się projekt na forum publicznym, zgłasza się wnioski do projektu, wykonuje w związku z wnioskami opinie i uzgodnienia
• studium zostaje przyjęte jako uchwała Rady Gminy
• następuje realizacja wytycznych studium i ich ciągły monitoring

POWIĄZANIA ZE STRATEGIĄ ROZWOJU GMINY:

• Pomiędzy strategią rozwoju miasta a studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania istnieje ścisła współzależność.
  Strategia stanowi koncepcję rozwoju społeczno – gospodarczego, określając główne tj. strategiczne cele rozwoju oraz przedsięwzięcia i zadania szczegółowe stanowiące instrumenty realizacji celów strategicznych, a także formułuje misję rozwoju. Studium natomiast określa koncepcję rozwoju w sferze funkcjonalno – przestrzennej.

RAR-1 08.KARTA ATEŃSKA 1933 I NOWA KARTA ATEŃSKA 2003. PORÓWNANIE

MIASTO JAKO JEDNOSTKA:

• NK [nowa Karta]: powinno się przeciwdziałać tzw. urban sprawling, i "domykać miasta", tworząc wyraźne granice pomiędzy dwoma jednostkami urbanistycznymi nie dopuszczać do tworzenia się "pasm urbanizacji" [łączenia się małych i dużych miast w jedno pasmo]. Powinno się przeciwdziałać brakowi spójności miasta - podtrzymywać charakter miejski na całej jego powierzchni, ale także utrzymywać jego tożsamość. Istotne jest z drugiej strony tworzenie "sieci miast".
• SK [stara Karta]: propozycja wyraźnego strefowania miasta: śródmieście [administracja, handel, banki, kultura], pas wokół śródmieścia [przemysł, rzemiosło, mieszkanie], peryferyjnie [osiedla satelickie - mieszkaniowe osadzone w zieleni]

RAR-1 07.MODELE PASMOWE ROZWOJU MIAST ERY INDUSTRIALNEJ

INFORMACJE OGÓLNE:

• XIX wiek - rewolucja przemysłowa i jej konsekwencje powodują, że dotychczasowe formy miast stają się nieadekwatne a miasta zaczynają się borykać z wieloma problemami
• problemy miast XIX wieku:
• • przeludnienie
  • maksymalne wykorzystanie działek miejskich - zabudowa w śródmieściu staje się coraz wyższa i powoli wypierana jest zabudowa mieszkaniowa z centrum na rzecz innych funkcji - centrum pustoszeje
  • pogarszają się warunki życia
  • brak systemu kanalizacji i wodociągów
  • nieprzemyślana zabudowa, w skutek czego zaczyna brakować terenów przestrzeni publicznej
• w związku z problemami jakie dotykają ówczesnych miast, zaproponowano kilka modelowych rozwiązań przestrzennych miast, które zminimalizowałyby wyżej wymienione problemy
• modele przestrzenne miast:
• 
  
  • model ville sociale
  • model miasta ogrodu
  • model miasta przemysłowego
  • model miasta klinowego
  • model miasta pasmowego (liniowego)

MODEL PASMOWY (LINIOWY):

• model stworzony przez Hiszpana - Arturo Soria y Mata w 1882 r.
• idea zakładała wyeliminowanie koncentrycznego układu powodującego dośrodkową organizację miasta - zwalczanie koncentracji = usuwanie jakiegokolwiek centrum
• idea, zakłada, ze wstęga zabudowy jest tak wąska, ze w kierunku poprzecznym można ogranicznych śię do ruchu pieszego
• rozbudowa miast w sposób liniowy - długie, wąskie pasma zabudowy rozciągające się wzdłuż linii komunikacyjnych - schemat założenia
• tereny zurbanizowane tworzą wąskie pasy pozbawione centrum - zapobieganie nadmiernej koncentracji
• "powiązanie" terenów rolniczych z miastem poprzez pasma terenów upraw przylegających do pasmowej zabudowy
• zaletą było zapewnienie sprawnej komunikacji i przestrzenne wydzieleni funkcji
• 
  
• ideą Sorii było stworzenie sieci takich miast, łączących się ze sobą
• realizacja: dzielnica Madrytu
• • lokalizacja założenia w Madrycie
  • mapa - dzisiaj pozostałości tego założenia widoczne są wzdłuż Calle de Arturo Soria
  • po realizacji założenia okazało się, ze pomysł był absurdalny i zaczęto "obudowywać" pierwotny układ tak, że wrósł się w tkankę miejską
  • rysunek oryginalnego założenia
• koncepcja miasta liniowego została wykorzystana przez A.N. Milyutin`a w projekcie rozbudowy Wołgogradu (Staliningradu) z lat `20
• 
  
  • bardziej dojrzała od idei Sorii
  • schemat polega na funkcjonalnym podziale terenów układu osadniczego na pasma równoległe do rzeki: pasmo przemysłowe, pasmo zabudowy mieszkaniowej, pasmo wypoczynku (nad rzeką)
  • komunikacja to pasmo kolejowe znajdujące się wewnątrz strefy przemysłowej i arteria drogowa pomiędzy pasmem przemysłu a mieszkaniowym
  • ideą było wyeliminowanie transportu miejskiego w kierunku prostopadłym do głównych arterii komunikacyjnych (szybki dostęp z miejsca zamieszkania do pracy znajdującej się po drugiej stronie arterii drogowej)
  • pomimo wad tego układu (założenia, ze zatrudnieni w przemyśle mieszkają naprzeciwko swojego zakładu pracy i że funkcja centrum jest niepotrzebna  - pomysł Milyutin`a inspirował urbanistów do rozwiązań miast które ze względów topograficznych musiały mieć układ liniowy - aglomeracja gdańska, wybrzeże South Hampshire w Anglii

MIASTO PASMOWE - WARIANT SZEREGOWY:

• miasto dalej oparte na arterii komunikacyjnej, z tym, ze funkcje są rozlokowywane naprzemiennie w zamkniętych kwartałach symetrycznie do drogi, a nie wzdłuż drogi
• pojawiają się "obszary centralne" zlokalizowane w centrum zabudowy terenów mieszkaniowych  na ich przecięciu z arterią komunikacyjną

MIASTO PASMOWE - WARIANT GRZEBIENIOWY:

• pasma zaczynają się pojawiać w kierunku poprzecznym do głównej arterii
• "obszary centralne" pojawiają się na skrzyżowaniu pasma komunikacyjnego głównej arterii z poprzecznymi
• arterie komunikacyjne obudowane zabudową mieszkaniową pasmową, a tereny pomiędzy nimi zarezerwowane na przemysł

źródło

źródło

RAR-1 06.MODELE KONCENTRYCZNE ROZWOJU MIAST ERY INDUSTRIALNEJ

• szybka urbanizacja spowodowała dużo zagrożeń z nią związanych, toteż powstaje nauka zajmująca się rozwojem struktury społecznej miast. Przewiduje się nadchodzące zmiany i zagrożenia i stara się nim zapobiec. Formą zapobiegania jest tworzenie modeli struktury przestrzennej miasta np. modeli koncentrycznych

MODEL KONCENTRYCZNY - CHICAGO - 1942 - ERNST BURGESS

• model w którym wyraźnie wydzielone zostają strefy miasta o określonej funkcji rozłożonych koncentrycznie - można zauważyć ze wraz ze wzrostem odległości od centrum zwiększa się zamożność grupy zamieszkujacej
• 1: centrum gospodarcze, biznesowe / przemysłowe
• 2: pierścień mieszkalny [zamieszkiwany przez pracowników związanych z przemysłem]
• 3: pierścień mieszkalny [zespoły mieszkaniowe dla "wyższej" klasy, nie związanej z przemysłem]
• 4: pierścień mieszkalny [rezydencje dla bogaczy]
• 5: pierścień rolniczy [zaopatrujący miasto w żywność]

MODEL SEKTOROWY / KLINOWY - HOYT

• jest to "poprawiony" model Burgess`a, uwzględniający, że:
• • istotna rolę odgrywają trakty komunikacyjne
  • przemysł ma tendencje do rozwoju wzdłuż linii kolejowych
  • osiedla niższej jakości z reguły nie graniczą z centrum biznesowym miasta, ale za to graniczą z zakładami pracy - przemysłem
  • luksusowe dzielnice mieszkaniowe często sąsiadują z centrum biznesowym
• model ten posiada formę klinów o określonym przeznaczeniu, rozłożonych koncentrycznie w stosunku do centralnego punktu

RAR-1 05.OMÓW CZYNNIKI URBANIZACJI W XIX I XX WIEKU

• początek XIX wieku to silny rozwój nowych technologii m.in. maszyny parowej, żelaza
• nowe technologie powodują rozwój nowych gałęzi przemysłu
• lokalizacja przemysłu jest uzależniona od miejsca występowania złóż
• dookoła miejsc pracy [przemysłu] powstają miejsca zamieszkania dla pracowników [osiedla robotnicze] 
• duża liczba osób wymagana do pracy w ówczesnym przemyśle zaczyna "ściągać" w jedno miejsce - powoduje to rozwój ośrodków miejskich, gdzie poza osiedlami musi się także toczyć "normalne" życie - więc automatycznie pojawiają się struktury miejskie
• ze względu na duże zapotrzebowanie - miasta ulęgają szybkiej rozbudowie - w większości wypadków niekontrolowanej i chaotycznej
• na początku XIX wieku tylko 20% zamieszkuje w mieście, a pod koniec aż 80%, a z 20 miast europejskich na początku XIX wieku - pod koniec tworzy się ich 150
• poza tym miasta są o wiele atrakcyjniejsze od wsi - oferują inny standard [kanalizację, sieć gazową, elektryczność] 
• rozwój miasta determinuje pewne zmiany:
• • demograficzne [więcej ludzi zamieszkuje miasta]
  • przestrzenne [miasta się rozrastają a wsie zanikają]
  • ekonomiczne [powstają nowe zawody, miejsca pracy]
  • społeczne [zmiana mentalności, trybu życia, kultury]

RAR-1 04.INWENTARYZACJA URBANISTYCZNA - METODY SPORZĄDZANIA, RODZAJE, TREŚĆ

INWENTARYZACJA URBANISTYCZNA:

• komplet materiałów i informacji przedstawiający stan aktualny 
• jest to dokument na podstawie którego można podjąć opracowania badawcze, analizy, projekty

METODY SPORZĄDZANIA:

• POŚREDNIA - sporządzana na podstawie materiałów archiwalnych, istniejącej dokumentacji, kronik itp.
• BEZPOŚREDNIA - sporządzana na podstawie wizyty w terenie
• MIESZANA - łączy dwie powyższe metody [najbardziej kompletna]

RODZAJE:

• OGÓLNA -  wykorzystywana do sporządzania planów krajowych i regionalnych [poziom kraju, województwa]
• SZCZEGÓŁOWA - wykorzystywana do sporządzania planów miejscowych [poziom gminy]

TREŚĆ:

• rzeźba terenu
• klimat
• roślinność
• podział administracyjny terenu
• zainwestowanie terenu
• uzbrojenie terenu
• studia demograficzne
• studia historyczne
• inne

RAR-1 03.WSPÓŁCZESNE TENDENCJE ROZWOJU MIAST ERY POSTINDUSTRIALNEJ

• w dobie industrializacji nastąpiła silna urbanizacja [ludzie przeprowadzali się do miast w celu pracy]
• miasta postindustrialne wykazują dominację sektora usług, a nie przemysłu, a rozwój przemysłu sprawił, iż potrzebna jest mniejsza ilość ludzi, za to dobrze wyspecjalizowanych
• przemysł zostaje przeniesiony na peryferia miast
• centra miast zaczynają pustoszeć gdyż po przekroczeniu pewnej krytycznej wartości gęstości zaludnienia więcej jest niekorzyści niż korzyści z mieszkania w mieście [smog, zanieczyszczeni, zatłoczenie, nasilenie patologii społecznych, warunki mieszkaniowe]
• w centrach miast pozostają jedynie siedziby zarządów firm, usługi dla biznesu, banku, usługi kulturalne itp.
• w miastach pozostają mieszkańcy zamieszkujący dzielnice o niższym standardzie [np. blokowiska], które położone są z reguły poza ścisłym centrum miast, z kolei ludzie, który mogą sobie na to pozwolić przeprowadzają się na obrzeża miast do "luksusowych" osiedli - następuje tzw. urban sprawling [czyli rozlewanie się miast]
• następuje przeciążenie miast pod względem komunikacji i możliwości parkingowych - tworzy się obwodnicowe systemy komunikacyjne miast, usprawnia się różne formy komunikacji publicznej, tworzone są systemy typu P&R

RAR-1 02.SPECYFIKA CENTRUM MIASTA HISTORYCZNEGO

• historyczne centrum miasta charakteryzuje spójność, czytelność i hierarchia

SPÓJNOŚĆ:

• historyczne centra posiadają zabudowę pierzejową ulicy
• linie zabudowy powielają linie regulacyjną ulicy 
• równomierna skala zabudowań [nie ma tak, ze w pierzei występują jednostki 5 razy większe niż reszta obiektów]

CZYTELNOŚĆ:

• bloki urbanistyczne zagospodarowane są obrzeżnie [kwartały obudowane są dookoła, z wewnętrznymi podwórkami]
• wyraźna dominanta i tło urbanistyczne
• wyraźnie przemyślana kompozycja [osie, naprowadzenia]

HIERARCHIA:

• wyraźne zróżnicowanie ważności pomiędzy rynkiem, placami i działkami. Najważniejszy jest rynek
• w centrum historycznym widoczny jest proces narastania struktury 

RAR-1 01.WYMIENIĆ STREFY FUNKCJONALNE W ZESPOŁACH MIESZKANIOWYCH

TERENY MIESZKANIOWE:

• składają się z różnego stopnia elementów kształtujących ich hierarchiczną strukturę:
• • poziom I - jednostka elementarna - 5-8 tyś. mieszkańców
  • poziom II - zespół jednostek elementarnych nazywanych osiedlem lub dzielnicą - 10-40 tyś. mieszkańców
  • poziom III - duża dzielnica lub samodzielne miasto - 100-200 tyś. mieszkańców
  • poziom IV - duże miasto 
• w ramach każdej z wyżej wymienionych jednostek znajdują się niżej wymienione strefy funkcjonalne w odpowiedniej wielkości, o odpowiedniej lokalizacji, spełniające odpowiednie współczynniki

STREFY FUNKCJONALNE NA TERENACH MIESZKANIOWYCH (jednostka elementarna):

• strefa mieszkaniowa
• • na którą składa się powierzchnia zabudowana budynkami mieszkalnymi,
  • wraz z minimalnym zakresem zieleni, urządzeń zabaw dla dzieci, wypoczynku dla starszych,
  • dojazdów do budynków,
  • oraz bezpośrednio z budynkami związane urządzenia gospodarcze (śmietniki, stacje trafo)
• strefa usługowa
• • oświata
  • • żłobek
    • przedszkole
    • szkoła podstawowa
  • ośrodek handlu, gastronomii, rzemiosła
  • ośrodek zdrowia
  • administracja budynków mieszkalnych z warsztatami
• strefa zieleni i sportu
• • ogród dziecięcy
  • tereny wypoczynku i sportu
• komunikacja (10% powierzchni terenu jednostki elementarnej)

źródło: Projektowanie urbanistyczne. Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego; praca zbiorowa pod recakcją Stanisława Tomaszka

RAR-4 KAT 17.ZASADY KOMPOZYCJI MIASTA TYPU "HIPPODAMIEJSKIEGO"

MIASTO TYPU "HIPPODAMIEJSKIEGO":

• Ortogonalny plan miasta greckiego i italskiego (początkowo dość swobodny) stosowany był od VII w. p.n.e. w miastach kolonialnych. Jego dojrzałą formę z V w. p.n.e (mającą inspirować Platona) przypisuje się architektowi Hippodamusowi (według Arystotelesa twórcy Pireusu, Turii, Rodesu i Miletu)
• Geometryczną dyscyplinę układu dostosowywano do specyficznych warunków otaczającego krajobrazu
• Miastem prototypowym dla systemu był Milet
• 
  
  • monumentalne założenie urbanistyczne o wielkości, populacji i układzie urbanistycznym z góry zaplanowanych
  • zlokalizowane na półwyspie
  • ograniczone obwałowaniami i linią brzegową - wyraźnie okreslone granice
  • powstałe po utworzeniu ortogonalnej sieci ulic dając jednakowe, prostokątne bloki zabudowy zagospodarowywano stopniowo, część przeznaczając pod zabudowania publiczne, a część traktując jako zapas parcel budowlanych
  • o gmachach publicznych Tadeusz Tołwiński pisze,  że zostały rozłożone „w doskonałej wewnętrznej równowadze, determinowanej otaczającym krajobrazem”
• Charakterystyczna dla systemu była nieobecność osi kompozycyjnych, (szerokości ulic uzależniano od ich kierunku) i brak kompromisów na rzecz rozwiązań dekoracyjnych
• uwzględnienie perspektywicznego rozwoju i funkcjonalności miasta
• W odróżnieniu od symbolicznych założeń egipskich, przestrzeń miast greckich warunkowana była głównie przesłankami funkcjonalnymi – neutralna rama mieszcząca wewnątrz wszystkie użyteczności demokratycznego miasta
• Arystoteles opisał system hippodamejski 
• 
  
  • podział społeczności miasta na trzy stany (rzemieślników, rolników i żołnierzy), a jego przestrzeni na trzy strefy: świętą, publiczną (dla wsparcia armii) i prywatną (w posiadaniu rolników)
  • opowiadał się też za podparciem systemu hippodamejskiego ideami platońskimi (wprowadzającymi do urbanistyki element socjalny) i tradycyjnym greckim planowaniem (racjonalnym powiązaniem estetyki z obronnością)

źródło: Architektura miasta idealnego. Wprowadzenie; Ernestyna Szpakowska

RAR-4 KAT 15.RÓŻNICE POMIĘDZY TROMPAMI A PENDENTYWAMI - PRZYKŁADY ZASTOSOWANIA W POLSKIEJ ARCHITEKTURZE

TROMPA:

• narożny wysklepek o kształcie wycinka stożka
• składa się z jednego lub kilku łuków konstrukcyjnych, zmniejszających się uskokami ku dołowi
• trompy umożliwiają przejście od rzutu czworobocznego do ośmiobocznego, stanowiącego podstawę dla sklepienia kopuł
• przykład: trompa katedry w Poznaniu

PENDENTYWY:

• pendentyw = żagielek
• narożny sferyczny wycinek sklepienia
• stosowany w budowlach na planie 4-bocznym umożliwiający przejście do rzutu okrągłego
• przykład: pendentywy Kaplicy Zygmuntowskiej

RAR-4 KAT 13.ZALEŻNOŚĆ POMIĘDZY ŚREDNIOWIECZNĄ BASZTĄ I BASTEJĄ A NOWOŻYTNYM BASTIONEM - POLSKIE PRZYKŁADY

BASZTA

• wieża warowna fortyfikacji średniowiecznej
• zazwyczaj częściowo wysunięta przed lico murów obronnych i wzniesiona ponad ich poziom
• flankująca dostęp do murów i bram
• stanowiły obwarowane punkty obserwacyjne i stanowiska obrony
• budowane w formie cylindrycznej, czworobocznej, wielobocznej lub kształcie litery "U"
• ze strzelnicami na poszczególnych kondygnacjach
• przykład: baszta Panieńska w Szczecinie - pozostałość po gotyckich fortyfikacjach zbudowanych w XIV wieku

BASTEJA

• dzieło obronne w kształcie niskiej (zwykle o dwu kondygnacjach) baszty o narysie koła lub podkowy
• murowane albo wykonywane jako nasyp ziemny
• służyły jako stanowisko artylerii flankującej dostęp do kurtyn
• stosowane od końca XV - końca XVI w. - później ustępuje miejsca bastionowi
• przykład: basteje w Międzyrzeczu - pełniące funkcje fortyfikacyjne bramy zamkowej 

BASTION

• główny element umocnień obronnych bastionowego narysu w postaci wysuniętych narożników
• w kształcie 5-boku o otwartej podstawie
• stosowany od połowy XVI wieku
• bastion posiada: czoło (najbardziej wysunięte boku stykające się pod kątem prostym), barki (boki stykające się z czołem pod kątem 90-120 stopni), szyję (podstawa pięcioboku)
• przykład: bastion św. Rocha na Jasnej Górze

RAR-4 KAT 12.PRZYKŁAD REKOMPOZYCJI BUDOWLI ZABYTKOWEJ JAKO RODZAJU DZIAŁANIA KONSERWATORSKIEGO I JEGO OMÓWIENIE

REKOMPOZYCJA  - DEFINICJA:

• pochodzi od łacińskiego "recomposito" - oznacza ponowne złożenie i ustawienie
• rekompozycja = anastyloza
• metoda rekonstrukcji obiektów budowlanych w naturze - ponowne "zmontowanie" budowli lub odbudowa jej części przy użyciu zachowanych oryginalnych fragmentów
• po raz pierwszy operację taką przeprowadzono w obrębie Akropolu ateńskiego przy rekonstrukcji południowej kolumnady Partenonu - Nicolas Balanos w 1930
• dziś termin ten używany jest na określenie pewnych rodzajów rekonstrukcji starożytnych budowli

PRZYKŁAD REKOMPOZYCJI - PARTENON:

• architekt Nicolas Balanos w 1930 roku
• Partenon po bombardowaniu posiadał tylko wschodnią i zachodnią część - brak było środka
• Balanos odbudował znaczną część północnej kolumnady
• jego intencją było jednocześnie ochronić budynek jak i polepszyć jej atrakcyjność wizualną poprzez "zespojenie" jej ponownie w jedną całość
• użył oryginalnych materiałów i wstawił je w ich oryginalną pozycję, dodając także nowy materiał (niestety użył on żelaznych połączeń żeby złączyć kawałki marmuru, które w wyniku utleniania poszerza się i po 20 latach od jego działań budynek zaczął "eksplodować")
• do dzisiaj trwają prace nad odbudową kolumnady - niemal 70.000 kawałków jest starannie sprawdzanych i ponownie układanych niczym "puzzle" by odtworzyć kolumnadę Partenonu
• brakujące elementy "układanki" są "dorabiane" i dokładane do oryginalnych elementów - obrabiane zgodnie z technologiami, jakie najprawdopodobniej stosowano w czasach antycznych

źródło

źródło

RAR-3 KAT 05.ŚCIANY KOLEKTOROWO-MAGAZYNUJĄCE. ICH KONSTRUKCJA I SPOSÓB DZIAŁANIA NA PRZYKŁADZIE ŚCIANY TROMBE`GO-MICHAELA

ŚCIANY KOLEKTOROWO-MAGAZYNUJĄCE

• ściany kolektorowo-magazynujące są przykładem pasywnego systemu pozyskiwania energii słonecznej, które umożliwiają pośrednie przenoszenie energii cieplnej pochodzącej z promieniowania słonecznego do wnętrza budynku
• ściany kolektorowo-magazynujące umieszczone są zawsze od południowej strony
• zadaniem ściany jest:
• • absorpcja (pozyskiwanie)
  • gromadzenie
  • rozprowadzanie
  • magazynowanie energii 
• środki dzięki którym ściana może spełniać swoje zadanie:
• • zewnętrzna faktura (im bardziej chropowata tym lepiej)
  • barwa ściany (ciemna)
  • materiał = pojemność cieplna (im materiał ściany bardziej masywny i "gęsty" tym lepsze magazynowanie ciepła)
  • osłonięcie (szkleniem i dodatkowymi kurtynami termicznymi zasuwanymi na noc, by zmniejszyć emisję ciepła "na zewnątrz" budynku w trakcie nocy)
• przykłady ścian kolektorowych słonecznych:
• • ściana Trombe`a-Michela i jej odmiany
  • ściana wodna
  • ściana z cegły słonecznej
  • ściana diodowa
  • ściany wielofuncyjne

RAR-3 KAT 03.KOLEKTORY SŁONECZNE I OGNIWA FOTOWOLTAICZNE. ZASADA DZIAŁANIA I ICH WPŁYW NA ESTETYKĘ BUDYNKU

• kolektory słoneczne jak i ogniwa fotowoltaiczne należą do aktywnych systemów pozyskiwania energii - pozyskiwanie energii, rozdział oraz magazynowanie ciepła odbywa się dzięki dodatkowym elementom mechanicznym, takim jak: kolektory, instalacje, pompy ciepła, akumulatory wodne, co wymaga zastosowania wysokiej technologii

RAR-3 KAT 02.WEWNĘTRZNY UKŁAD FUNKCJONALNY BUDYNKU - OMÓW JEGO WPŁYW NA ZMNIEJSZENIE STRAT ENERGII. JAKIE MOŻLIWOŚCI OSZCZĘDZANIA ENERGII DAJE STREFOWANIE TEMPERATUROWE

ZASADY ROZLOKOWYWANIA POMIESZCZEŃ: 

• zasada strefowania
• grupowania
• orientacji 
• buforowania

ZASADA STREFOWANIA
W budynku powinny być wydzielone trzy strefy temperaturowe:

• ≤ 16°C – pomieszczenia gospodarcze, garaż,
• 18–20°C – kuchnia, jadalnia, sypialnie,
• 22°C – pokój dzienny, łazienki.

RAR-3 KAT 01.FORMA BUDYNKU I JEJ WPŁYW NA ZMNIEJSZENIE STRAT ENERGII

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA ZMNIEJSZENIE STRAT ENERGII:

• położenie topograficzne i wpływ mikroklimatu
• osłona od wiatru
• forma budynku
• izolacyjność przegród
• położenie i otwartość na słońce
• wielkość i wyposażenie powierzchni przeszklonych
• wykorzystanie efektu cieplarnianego dla ścian szklanych i werand
• wykorzystanie masywnych części budynki jako masy magazynującej bądź buforowej

RAR-2 KAT 28.OGÓLNE ZASADY PROJEKTOWANIA STREFY SOCJALNO-ADMINISTRACYJNEJ W ZAKŁADZIE PRZEMYSŁOWYM

W SKŁAD STREFY ADMINISTRACYJNO-SOCJALNEJ WCHODZĄ:

• strefa administracji [dla dozoru technicznego i stałej pracy biurowej]
• pomieszczenia higieniczno-sanitarne [toalety, umywalnie, szatnie]
• punkt pierwszej pomocy
• stołówki, bufety, jadalnie

ZASADY PROJEKTOWANIA STREFY:

• niezależny obiekt
• znajduje się w strefie wejściowej
• wielkość i złożoność strefy socjalno-administracyjnej zależy od wielości zakładu przemysłowego oraz jego profilu [czasem potrzebne także biuro projektowe, placówka badawcza, miejsce szklenia kadr, informacja]
• WC I UMYWALNIE:
• • pomieszczenie WC w odległości do 100 m od stanowisk pracy, przy taśmie 75 m
  • przy więcej niż 5 pracownikach oddzielne WC dla mężczyzn i kobiet
  • w podłodze kratki odpływowe, zawór czerpalny ze złączką do węża oraz zlew dla brudnej wody
  • liczba urządzeń higienicznych [do mycia sie] zależy od rodzaju przemysłu: 1) mało brudzący [na 100 użytkowników 15 stanowisk]; 2) średnio brudzący [20:100]; 3) silnie brudzący [25:100]

• SZATNIE:
• • tak zlokalizować, aby po zmianie odzieży droga do stanowiska była maksymalnie krótka
  • szatnie oddzielne dla mężczyzn i kobiet, zabezpieczone przed przeciągiem oraz wglądem z zewnątrz

RAR-2 KAT 27.ELEMENTY STRUKTURY BUDOWLANEJ TYPOWEJ HALI PRZEMYSŁU NIEUCIĄŻLIWEGO

• układ konstrukcyjny słupowo - kratownicowy, może tez być ramowy
• stosowane różne materiały konstrukcyjne: drewno, stal, żelbet [każdy ma inne właściwości, swoje wady i zalety]
• modularność – rozpiętość 6m [w przemyśle preferowane: 9,12,15,18m]
• wysokość kratownicy stanowi 1/10 – 1/12 jej rozpiętości
• przeciętnie wys. 6,5m do kratownicy – daje możliwość aranżacji antresoli
• doświetlenie świetlikami bądź tzw. dachami szedowymi
• niezależnie od rozstawu konstrukcji – ściany osłonowe biegną na zewnątrz, odsunięte od konstrukcji
• elastyczność, modularność hal daje możliwość rozwoju, przebudowy, różnej aranżacji
• prostokreślność 
• PRZYKŁAD

RAR-2 KAT 26.TYPY HAL PRZEMYSŁOWYCH Z UWAGI NA ICH WYMAGANIA TECHNOLOGICZNE I SCHEMATY ICH PRZEKROJÓW

TYPY HAL PRZEMYSŁOWYCH ZE WZGLĘDU NA ICH WYMAGANIA TECHNOLOGICZNE:

• hale o strukturze uniwersalnej
• • obiekty jednopoziomowe i wielopoziomowe
  • nieoświetlone światłem naturalnym lub oświetlone dzięki świetlikom dachowym
  • wysokość 6-9m - jednopoziomowe; 4-6m -wielopoziomowe
  • rzut w formie prostokąta o proporcjach mniej więcej 1:3, 1:2
  • w wypadku wielokondygnacyjnej struktury - obciążenie stropu przez maszyny i urządzenia
  • moduł konstrukcyjny 6x6, 9x9, 12x12m
• obiekty o strukturze częściowo scalonej z urządzeniami
• • hale trójnawowe, obiekty wieloprzestrzenne
  • nieoświetlone światłem naturalnym lub oświetlone dzięki świetlikom dachowym
  • rzut w formie prostokąta o wydłużonej osi podłużnej i o proporcjach mniej więcej 1:10, 1:15
  • wysokość ponad 9 m - transport wewnętrzny - zainstalowane suwnice
• obudowane struktury technologiczne
• • struktura przestrzenna pełni jedynie formie obudowy urządzeń technologicznych
  • głównie w przemyśle surowcowym np kopalnie węgla, huty
  • rzut jest uwarunkowany od wielkości urządzeń
  • wysokość z reguły ponad 30 m
  • wymaga dostępności szlaków transportowych

RAR-2 KAT 24.PODZIAŁ PRZEMYSŁU Z UWAGI NA MOŻLIWOŚCI I OGRANICZENIA LOKALIZACJI

PODZIAŁ PRZEMYSŁU:

• integracja przemysłu z innymi funkcjami
• • usytuowanie w obrębie obiektu lub zespołu urbanistycznego o funkcji mieszanej
  • integracja przestrzenna funkcji produkcji z innymi elementami funkcjonalnymi otaczającymi go
  • przemysł nieuciążliwy zintegrowany z otoczeniem - np. drobna produkcja i usługi techniczne nie wymagające przestrzeni pracy o wysokim rozwoju technicznym, przydomowe usługi, warsztaty, fabryki lokatorskie
  • powierzchnia około < 250m2
  • przemysł lekki w przypadku wbudowania w obiekt o przewadze innej funkcji - wyjątkowo powierzchnia do 1.000m2
• przemieszanie przemysłu z innymi funkcjami
• • usytuowanie w obrębie zespołu urbanistycznego o funkcji mieszanej
  • przemieszanie przestrzenne funkcji produkcji z innymi elementami funkcjonalnymi znajdującymi się w otoczeniu 
  • zakład przemysłowy na wydzielonym terenie
  • np. przemysł teletechniczny, niektórych wyrobów tworzyw sztucznych, perfumeryjny, muzyczny
  • powierzchnia od 3.000-5.000m2 w zwartej zabudowie - wyjątkowo 10.000 czy 20.000m2 w luźnej zabudowie
  • wymagana zieleń ochronna
• wydzielenie przemysłu uciążliwego
• • z reguły w postaci zgrupowań przemysłowych - strefy, dzielnice, ośrodki przemysłowo usługowe
  • wydzielenie uzasadnione jest potrzebami: produkcji masowej przemysłu, systemów obsługi technicznej, ochrony środowiska
• izolacja przemysłu
• • przemysł szczególnie uciążliwy, szkodliwy dla zdrowia i rozwoju mieszkańców
  • np. przemysł paliwowo-energetyczny, przemysł wydobywczy

RAR-2 KAT 23.WSPÓŁCZESNE KONCEPCJE ROZWIĄZAŃ I LOKALIZACJI PRZEMYSŁU W REGIONIE I W MIEŚCIE

LOKALIZACJA PRZEMYSŁU:

• czynnikiem wpływającym na lokalizację przemysłu, jest opłacalność danej lokalizacji
• lokalizacja przymusowa - ściśle związana i uzależniona od miejsca występowania surowca np. kopalnie
• lokalizacja związana - taka, gdzie waga surowców potrzebnych do produkcji przeważa wagę gotowego produktu - zakład opłaca się lokalizować w pobliżu bazy surowcowej, aby produkcja była opłacalna
• lokalizacja swobodna - taka, gdzie waga surowców potrzebnych do produkcji nie przekracza wagi gotowego produkty - w tym wypadku istotniejszy jest rynek zbytu i to przy nim zakłada się zakłady przemysłowe
• restrukturyzacja przemysłu w dużym stopniu doprowadziła do przeniesienia zakładów uciążliwych dla środowiska z krajów wysoko rozwiniętych na obszary państw o bogatych złożach surowców mineralnych lub posiadających duże zasoby taniej siły roboczej. Największymi obszarami nowo uprzemysłowionymi są kraje:
• • Azji Południowo-Wschodniej, w których głównymi czynnikami lokalizacji przemysłu była bardzo tania siła robocza oraz korzystna dla inwestorów polityka podatkowa – gwarancja ulg podatkowych;
  • Ameryki Łacińskiej, na obszarze której znajdują się zasobne złoża surowców mineralnych: ropy naftowej, rud żelaza, manganu, miedzi i boksytu;
  • afrykańskie, położone wzdłuż zachodniego wybrzeża oraz w centrum i na północy kontynentu, w których rozwija się głównie przemysł wydobywczy ropy naftowej, rud metali nieżelaznych i diamentów. W ostatnich latach także hutnictwo i przemysł maszynowy

RAR-2 KAT 22.FAZY ROZWOJU PRZEMYSŁU I UWARUNKOWANIA WPŁYWAJĄCE NA KSZTAŁTOWANIE ROZWIĄZAŃ PRZESTRZENNYCH PRZEMYSŁU

• fazy rozwoju przemysłu wiążą się z rewolucjami przemysłowymi

RAR-2 KAT 21.ZASADY PROJEKTOWANIA POMIESZCZEŃ DOSTĘPNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

ZASADY PROJEKTOWANIA POMIESZCZEŃ DOSTĘPNYCH DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

RAR-2 KAT 20.PODSTAWOWE WYMAGANIA DLA POMIESZCZEŃ SANITARNYCH W MIESZKANIU I OGÓLNODOSTĘPNYCH

POMIESZCZENIA SANITARNE OGÓLNODOSTĘPNE:
GABARYTY:

• wysokość: min. 2,5m [łaźnia ogólnodostępna - 3m; gdy jest wentylacja nawiewno-wywiewna 2,2m]
• powierzchnie zmywalne: do wysokości 2m 
• drzwi: otwieranie na zewnątrz, 0,8 x 2m w świetle + otwór na dole na dopływ powietrza o powierzchni 0,022m2
• kubatura: dla pomieszczeń z wentylacją grawitacyjną - 8m3 = np. 2,5x1,8x1,8m [gdy w pom. urządzenie gazowe] i 6,5m3 = np. 2,5x1,5x1,75m [gdy centralna ciepła woda lub elektryczny bojler, albo gdy urządzenie gazowe poza pomieszczeniem]

RAR-2 KAT 19.ZASADY KSZTAŁTOWANIA KOMUNIKACJI PIONOWEJ I POZIOMEJ W BUDYNKACH UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ

SCHODY

• Tradycyjne lub ruchome
• Wzór: 2h+s=60/65

RAR-2 KAT 17.ROZWIŃ OKREŚLENIE "W ARCHITEKTURZE CZŁOWIEK JEST MIARĄ WSZECHRZECZY" (KANONY, MODULOR, ANTROPOMETRIA)

• rozmiary nie tylko projektowanych rzeczy, obiektów, ale też rzeźb, przedmiotów użytku codziennego - oparte są na rozmiarach i proporcjach człowieka
• w ciągu całej historii świata tworzone były kanony - zespoły wzorców, reguł i metod w odniesieniu do przedstawiania ludzkiej postaci - głównie proporcji, wielkości i zależności

RAR-2 KAT 16.TWÓRCZOŚĆ ARCHITEKTONICZNA PROF. ZYGMUNTA MAJERSKIEGO - ZAŁOŻYCIELA WYDZIAŁU ARCHITEKTURY I URBANISTYKI POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ

• urodzony w Przemyślu - 1909/1979 - zmarł w Gliwicach
• Wydział architektury politechniki śląskiej kontynuuje tradycje wydziału architektury politechniki lwowskiej. Założycielami byli: Tadeusz Teodorowicz Todorowski, Zygmunt Majerski i Włodzimierz Buć
• w 1969 powołano w miejsce zamkniętego wcześniej oddziału architektury Instytut Architektury i Urbanistyki
• (1935-‘36) z Duchowiczem wygrali konkurs na pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego (monumentalny, ze schodami, tarasami) niezrealizowany
• (1949) gmach Izby Skarbowej
• (1948-’49) osiedle mieszkaniowe w Gliwicach
• (1951) Wydział Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej
• (1952) z Duchowiczem wygrali konkurs na gmach Pałacu Dziecka w Katowicach (ostatnia nazwa Pałac Młodzieży im. Bieruta)
• (1959) z Duchowiczem wygrali konkurs na teatr opery i baletu (monumentalny, przypominał budowle z dwudziestolecia międzywojennego)
• (1959) Dom Muzyki i Tańca – hala widowiskowo-rozrywkowa w Zabrzu, jedna z czołowych sal w Polsce pod względem wielkości o bardzo dobrych parametrach akustycznych i możliwościach technicznych (inwestycja na pokaz – wielka sala zgromadzeń na zjazdy partyjne)
• (1955-’60) generalny projektant przebudowy śródmieścia Katowic
• (1964) Teatr Ziemi Opolskiej w Opolu
• (1972) inicjator przedmiotu „wstęp do projektowania”
• (1973) projektant Katowic, laureat honorowej nagrody SARP
• (1977) Zygmunt Majerski został dziekanem Instytutu